Hôm thứ Năm (19 tháng 3), giá dầu Brent tăng vọt hơn 6%, vượt qua mốc 114 đô la một thùng trong thời gian ngắn. Dữ liệu giao dịch mới nhất cho thấy giá dầu Brent ổn định trong khoảng 104-107 đô la, thậm chí có lúc đạt mức cao hơn, chủ yếu do các yếu tố như các cuộc tấn công liên tục của Iran vào các cơ sở dầu khí ở Trung Đông và việc đóng cửa gần như hoàn toàn eo biển Hormuz (chỉ cho phép tàu chở hàng của Iran đi qua). Xung đột địa chính trị ở Trung Đông đã bước sang tuần thứ ba, với việc Iran leo thang các cuộc tấn công trả đũa nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực, và thị trường dầu mỏ toàn cầu đang đối mặt với cú sốc nguồn cung nghiêm trọng nhất kể từ cuộc khủng hoảng dầu mỏ những năm 1970.



Các cơ sở trọng yếu bị tấn công

Cuộc xung đột bùng phát trực tiếp do vụ tấn công vào mỏ khí đốt Nam Pars của Iran (một trong những mỏ khí đốt tự nhiên lớn nhất thế giới), dẫn đến việc Iran phát động cuộc trả đũa quy mô lớn.

Tên lửa đã bắn trúng khu công nghiệp Ras Lafan ở Qatar - địa điểm sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất thế giới.

Qatar Energy xác nhận rằng cơ sở này đã bị "thiệt hại trên diện rộng" và "tổn thất nghiêm trọng", dẫn đến hỏa hoạn, và đã bị đóng cửa hoàn toàn hoặc hạn chế hoạt động nghiêm ngặt kể từ khi xung đột bùng nổ.

Nhà máy lọc dầu Samref (một liên doanh giữa Aramco và Exxon) ở Yanbu trên bờ Biển Đỏ của Ả Rập Xê Út cũng bị tấn công bằng máy bay không người lái. Mặc dù thiệt hại tương đối hạn chế, nhưng việc đánh giá an ninh vẫn đang được tiến hành.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran đã công khai cảnh báo sẽ tấn công năm cơ sở trọng yếu, bao gồm khu phức hợp hóa dầu Mesaieed ở Qatar, khu phức hợp hóa dầu Jubail ở Ả Rập Xê Út và mỏ khí AlHosn ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Các báo cáo khác cho thấy một số nhà máy lọc dầu của Kuwait cũng bị ảnh hưởng; các đám cháy đã được dập tắt, nhưng tác động đến năng lực sản xuất vẫn cần được xác nhận.

Quy mô gián đoạn nguồn cung hiện tại

Sự gián đoạn nguồn cung vượt xa dự đoán ban đầu: hoạt động vận chuyển hàng hóa ở eo biển Hormuz gần như bị đình trệ, mỏ khí đốt South Pars bị hư hại nghiêm trọng, xuất khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar bị tê liệt, và một số hoạt động lọc dầu của Ả Rập Xê Út bị hạn chế. Những yếu tố này kết hợp lại tạo nên một "cú sốc nguồn cung siêu khủng".

Mặc dù Hoa Kỳ đã cố gắng giải phóng các kho dự trữ dầu mỏ chiến lược và gây áp lực ngoại giao, nhưng sự can thiệp ngắn hạn của họ chỉ có hiệu quả hạn chế trước sự trả đũa liên tục của Iran.

Bất chấp những bất đồng nội bộ trong OPEC+, các thành viên chủ chốt như Ả Rập Xê Út và UAE khó có khả năng tăng sản lượng đáng kể để bù đắp sự thiếu hụt trong ngắn hạn. Thay vào đó, họ có thể tận dụng giá dầu cao để bảo vệ nguồn thu ngân sách của mình.

Ý kiến chuyên gia

Trong báo cáo mới nhất, Phó Chủ tịch Rystad Energy, Aditya Saraswat, chỉ ra rằng nếu Iran thực hiện những lời đe dọa này, giá dầu sẽ tăng ít nhất thêm 10 đô la và gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung; nếu điều đó ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng rộng lớn hơn như cảng Yanbu, thị trường toàn cầu có thể mất 5-6 triệu thùng dầu mỗi ngày và giá dầu có thể tăng vọt lên 150 đô la hoặc thậm chí cao hơn.

Các chiến lược gia về hàng hóa của ING, Warren Patterson và Ewa Manthey, đã phân tích rằng các cuộc tấn công liên tục vào cơ sở hạ tầng năng lượng đã vượt xa phạm vi nỗ lực kiểm soát giá cả của chính phủ Mỹ, và chu kỳ trả đũa leo thang càng mở ra tiềm năng tăng giá. Mô hình gián đoạn này có thể dẫn đến sự gián đoạn lâu dài nguồn cung năng lượng từ vùng Vịnh Ba Tư, khiến chi phí năng lượng toàn cầu tăng vọt. Trong tuần qua, thị trường đã liên tục thảo luận về khả năng giá dầu đạt mức 200 đô la một thùng, và các quan chức Iran đã nhiều lần tuyên bố rằng nếu xung đột leo thang, giá dầu sẽ trải qua một "đợt tăng vọt chưa từng có".

Dự báo kịch bản cơ bản mới nhất của Goldman Sachs cho thấy dòng cung dầu có thể dần phục hồi trong tháng 4, với giá dầu Brent giảm xuống mức khoảng 70 đô la trong quý 4 năm 2026 (cụ thể là điều chỉnh tăng lên khoảng 71 đô la), cao hơn so với dự báo trước đó, chủ yếu do thời gian gián đoạn ở eo biển Hormuz kéo dài hơn dự kiến. Tuy nhiên, trong kịch bản rủi ro, nếu sự gián đoạn kéo dài từ một đến hai tháng, giá trung bình hàng quý có thể còn cao hơn, có khả năng đạt 93 đô la trong quý 4.

Trưởng bộ phận phân tích Trung Đông và OPEC+ của Kpler đã thẳng thắn tuyên bố: "Nếu cuộc xung đột hiện tại tiếp diễn đến cuối tháng 3, giá dầu Brent có thể vượt qua mốc 150 đô la/thùng, hoặc thậm chí cao hơn. Kịch bản cực đoan này đã dần chuyển từ việc được thảo luận bên lề thị trường trở thành sự đồng thuận chủ đạo. Quy mô của sự gián đoạn nguồn cung là rất lớn, và chỉ là vấn đề thời gian trước khi giá cả thực sự phản ánh các yếu tố cơ bản. Chúng ta sẽ sớm thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình. Điều này vượt xa một cú sốc nguồn cung dầu đơn thuần; đó là một cuộc khủng hoảng toàn diện của hệ thống năng lượng toàn cầu. Mặc dù Iran, với tư cách là thành viên OPEC+, bị ảnh hưởng sâu sắc, nhưng tổ chức này có khả năng duy trì hiện trạng và sẽ không hoàn toàn sụp đổ kỷ luật của mình do xung đột giữa các thành viên, như đã được chứng minh bởi nhiều sự kiện tương tự trong lịch sử."

tóm lại

Nhìn về phía trước, nếu Iran mở rộng cuộc tấn công và nhiều quốc gia sản xuất dầu mỏ khác tham gia sâu hơn, thì việc giá dầu vượt qua mốc 150 đô la/thùng đã trở thành một nhận định được chấp nhận rộng rãi trên thị trường. Trong trường hợp cực đoan, không thể loại trừ khả năng giá dầu đạt mức cao kỷ lục mới.