Cuộc giằng co quyết liệt của Trump với Iran: hòa bình ở eo biển Đài Loan, vấn đề hạt nhân bị gạt sang một bên?
2026-04-28 10:01:52
Khi chiến tranh và ngoại giao đan xen nhau trên vùng Vịnh Ba Tư, ông Trump phải đối mặt với một lựa chọn khó khăn. Iran đã đưa ra đề xuất mang tính chiến lược cao "ngừng bắn trước, đàm phán hạt nhân sau", nhằm định hình lại thứ tự các cuộc đàm phán. Ngoại trưởng Mỹ Rubio thẳng thừng gọi đó là "chiến thuật trì hoãn". Dưới những con sóng của eo biển Hormuz, bóng ma của chiến tranh hạt nhân hiện hữu rõ rệt, cùng với giá dầu tăng vọt. Trong cuộc chơi này, ai sẽ nhượng bộ trước?
Ngày 27 tháng 4 năm 2026, Tổng thống Mỹ Trump và nhóm cố vấn an ninh quốc gia cấp cao của ông đã tổ chức một cuộc họp quan trọng, tập trung vào đề xuất mới từ Iran nhằm giải quyết xung đột hiện tại. Tình trạng bế tắc kéo dài giữa Mỹ và Iran không chỉ làm trầm trọng thêm căng thẳng an ninh khu vực mà còn ảnh hưởng đáng kể đến nguồn cung năng lượng toàn cầu - sự gián đoạn vận chuyển hàng hóa ở eo biển Hormuz đã trực tiếp đẩy giá dầu quốc tế tăng cao. Theo các báo cáo từ Washington và Dubai ngày hôm đó, cuộc họp diễn ra vào thời điểm nhạy cảm, được đánh dấu bằng các cuộc đối đầu quân sự và các cuộc thăm dò ngoại giao xen kẽ giữa hai bên.
Chỉ vài giờ trước khi Trump gặp các cố vấn của mình, các nguồn tin từ Iran đã tiết lộ chiến lược đàm phán mới nhất của Tehran. Theo đề xuất này, Iran đề nghị tạm thời đình chỉ các cuộc thảo luận về chương trình hạt nhân của mình cho đến khi tình trạng chiến tranh hoàn toàn chấm dứt và các tranh chấp hàng hải ở khu vực Vịnh được giải quyết. Nói cách khác, Tehran muốn coi vấn đề hạt nhân là một vấn đề tiếp theo, sẽ được giải quyết sau khi cuộc đối đầu quân sự lắng xuống. Tuy nhiên, việc ưu tiên này khó có thể làm hài lòng Washington. Lập trường cốt lõi của chính phủ Mỹ vẫn là: vấn đề hạt nhân phải được đặt lên hàng đầu trong mọi cuộc đàm phán, và bất kỳ sự trì hoãn nào cũng có thể giúp Iran có thêm thời gian quý báu để đạt được bước đột phá trong công nghệ hạt nhân.
Trong một cuộc phỏng vấn với Fox News, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio không giấu giếm sự hoài nghi của mình đối với đề xuất của Iran. Ông tin rằng điều kiện ngừng bắn trước khi đàm phán hạt nhân của Iran về cơ bản là một nỗ lực nhằm câu giờ để củng cố vị thế đàm phán hoặc phát triển năng lực hạt nhân của mình. Rubio nhấn mạnh: "Chúng ta không thể để họ thành công." Ông cũng chỉ ra rằng người Iran là những nhà đàm phán tài năng và giàu kinh nghiệm, do đó Mỹ phải đảm bảo rằng bất kỳ thỏa thuận nào đạt được cuối cùng sẽ ngăn chặn hiệu quả Iran đẩy nhanh con đường chế tạo vũ khí hạt nhân bất cứ lúc nào. Những nhận xét này thể hiện rõ sự không tin tưởng của Washington đối với động cơ đàm phán của Tehran.
Mặc dù Tổng thống Trump đột ngột hủy chuyến đi của phái đoàn Mỹ vào cuối tuần qua, ngăn cản cuộc gặp gỡ ngoại giao trực tiếp theo kế hoạch tại Islamabad, Pakistan, nhưng những nỗ lực thu hẹp khác biệt vẫn chưa hoàn toàn bị dừng lại. Theo các nguồn tin ở Pakistan, các nhà trung gian hòa giải cho biết việc liên lạc từ xa vẫn tiếp tục. Ngoại trưởng Iran Araqchi đã hoạt động rất tích cực trong giai đoạn này: ông đã đi lại giữa Islamabad và các nước khác hai lần, đồng thời thăm Oman và Nga. Tại Moscow, ông Araqchi đã gặp Tổng thống Nga Putin và nhận được sự ủng hộ bằng lời nói từ đồng minh lâu năm của mình. Ông Araqchi nói với giới truyền thông rằng sáng kiến của ông Trump nhằm khởi xướng các cuộc đàm phán xuất phát chính từ thực tế là Mỹ cho đến nay vẫn chưa đạt được bất kỳ mục tiêu nào đã định trước trong cuộc xung đột.
Một nguồn tin cấp cao của Iran, giấu tên, đã trình bày chi tiết khuôn khổ đề xuất mà ông Araghchi mang đến Islamabad. Đề xuất này dự kiến các cuộc đàm phán sẽ diễn ra theo nhiều giai đoạn. Bước đầu tiên đòi hỏi chấm dứt hành động quân sự của Mỹ và Israel chống lại Iran, cùng với những đảm bảo đáng tin cậy từ Washington rằng họ sẽ không gây chiến tranh một lần nữa. Tiếp theo đó, các nhà đàm phán sẽ giải quyết vấn đề phong tỏa của Mỹ đối với Iran và vấn đề đi qua eo biển Hormuz – Iran muốn đảm bảo eo biển này được mở cửa trở lại và đặt dưới sự kiểm soát hiệu quả của mình. Chỉ khi các điều kiện này được đáp ứng, các cuộc đàm phán mới tiến đến giai đoạn thứ ba, thảo luận về các tranh chấp lâu dài khác, bao gồm cả chương trình hạt nhân của Iran. Đáng chú ý, Tehran vẫn hy vọng Mỹ sẽ công nhận, dưới một hình thức nào đó, quyền của Iran trong việc tiến hành các hoạt động làm giàu uranium vì cái gọi là mục đích hòa bình.
Trong khi đó, hãng tin Dow Jones Newswires, dẫn lời các quan chức Mỹ, đưa tin rằng ông Trump và đội ngũ an ninh quốc gia của ông nhìn chung tỏ ra hoài nghi về đề xuất của Iran liên quan đến eo biển Hormuz. Mặc dù ông Trump không bác bỏ hoàn toàn đề xuất này trong các cuộc thảo luận với các phụ tá sáng thứ Hai, ông đã bày tỏ rõ ràng hai mối lo ngại cốt lõi: liệu Iran có hành động thiện chí hay không, và liệu Tehran có sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu chính của ông hay không – chấm dứt hoàn toàn các hoạt động làm giàu uranium và cam kết long trọng không bao giờ phát triển vũ khí hạt nhân. Các quan chức Mỹ tuyên bố rằng Washington sẽ tiếp tục đàm phán với Iran, và Nhà Trắng có thể đưa ra phản hồi chính thức và trình bày các đề xuất đối phó trong những ngày tới. Điều đáng chú ý là trước đó ông Trump đã đe dọa sẽ nối lại các chiến dịch ném bom chống lại Iran nếu ông xác định rằng các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt chiến tranh là vô ích. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều ý kiến cho rằng mục tiêu thực sự của ông Trump là tránh xung đột quân sự tái diễn. Người phát ngôn Nhà Trắng nhắc lại rằng Mỹ sẽ không tiến hành đàm phán thông qua truyền thông, và bất kỳ thông tin nào được công bố qua các kênh không chính thức đều nên được coi là suy đoán.
Giá dầu quốc tế đã phục hồi vào thứ Hai khi những bất đồng đáng kể vẫn tồn tại giữa các bên tham chiến về các vấn đề cốt lõi như tham vọng hạt nhân của Iran và quyền đi lại qua eo biển Hormuz. Giá dầu Brent giao tháng Sáu đã đạt mức cao nhất trong hai tuần. Sự biến động này trên thị trường năng lượng phản ánh trực tiếp mối lo ngại liên tục của các nhà đầu tư về nguy cơ leo thang xung đột Mỹ-Iran hoặc gián đoạn vận chuyển hàng hóa.
Tóm lại, các động thái ngoại giao hiện tại giữa Mỹ và Iran tạo nên một tình hình phức tạp và mong manh. Iran đã đề xuất một kế hoạch đàm phán theo từng giai đoạn với cấu trúc rõ ràng nhưng trình tự các sự kiện lại cực kỳ bất lợi cho Mỹ, nhằm mục đích biến việc ngừng bắn và dỡ bỏ lệnh trừng phạt thành điều kiện tiên quyết để thảo luận về vấn đề hạt nhân. Tuy nhiên, Mỹ rất cảnh giác với chiến thuật trì hoãn của Iran và nhấn mạnh rằng vấn đề hạt nhân phải được giải quyết như một ưu tiên hàng đầu. Mặc dù cả hai bên đều không công khai bác bỏ việc tiếp tục đối thoại, nhưng khoảng cách giữa lập trường của họ vẫn còn rất lớn. Số phận của eo biển Hormuz, việc công nhận quyền làm giàu uranium, và những lời đe dọa chiến tranh và hòa bình xen kẽ sẽ quyết định hướng đi cuối cùng của cuộc chơi này. Trong những ngày tới, phản ứng chính thức của Nhà Trắng sẽ là một bước ngoặt quan trọng để quan sát xem tình hình sẽ giảm leo thang hay leo thang hơn nữa.
Câu hỏi 1: Logic cốt lõi đằng sau kế hoạch "đàm phán theo từng giai đoạn" mà Iran đề xuất là gì? Tại sao Iran lại khăng khăng để vấn đề hạt nhân lại để thảo luận cuối cùng?
A: Logic cốt lõi của Iran là "an ninh đổi lấy quyền hạt nhân". Tehran tin rằng hành động quân sự hiện tại của Mỹ và Israel chống lại Iran và cuộc phong tỏa hải quân do Mỹ dẫn đầu là những mối đe dọa cấp bách nhất đối với an ninh quốc gia của Iran. Do đó, Iran hy vọng đạt được một thỏa thuận ngừng bắn, nhận được sự đảm bảo chính trị từ Mỹ rằng họ sẽ không gây chiến nữa, và dỡ bỏ lệnh phong tỏa cũng như mở lại eo biển Hormuz trước khi thảo luận về vấn đề hạt nhân. Theo quan điểm của Iran, nếu ngay cả an ninh cơ bản và tự do hàng hải cũng không thể được đảm bảo, thì việc thảo luận về vấn đề hạt nhân chỉ là ảo tưởng. Hơn nữa, việc đặt vấn đề hạt nhân ở giai đoạn cuối cùng cũng cho phép Iran giữ lại các con bài mặc cả như quyền làm giàu uranium, tránh bị buộc phải nhượng bộ đáng kể khi đang ở thế bất lợi về quân sự.
Câu hỏi 2: Ngoại trưởng Mỹ Rubio muốn nói gì khi phát biểu rằng "Iran đang cố gắng câu giờ"? Liệu có cơ sở nào cho mối lo ngại này?
A: Mối lo ngại của Rubio đề cập đến khả năng Iran có thể sử dụng tiến trình đàm phán để bí mật thúc đẩy phát triển vũ khí hạt nhân trong bối cảnh các cuộc đàm phán kéo dài nhằm lập lại hòa bình. Mối lo ngại này không phải là không có cơ sở. Trong lịch sử, Iran đã nhiều lần sử dụng các cuộc đàm phán kéo dài để giảm bớt áp lực trừng phạt quốc tế đồng thời duy trì kho vũ khí hạt nhân của mình. Về mặt kỹ thuật, việc tích lũy năng lực hạt nhân của Iran là một quá trình dần dần; mỗi tháng trôi qua có thể rút ngắn "thời gian đột phá" (thời gian tối thiểu cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân). Do đó, Mỹ lo ngại rằng nếu chấp nhận phương án "ngừng bắn trước, đàm phán hạt nhân sau", Iran có thể sử dụng "cơ hội" giữa lệnh ngừng bắn và các cuộc đàm phán hạt nhân để tiếp tục các hoạt động làm giàu uranium dưới vỏ bọc sử dụng hòa bình, từ đó tiến gần hơn đáng kể đến ngưỡng chế tạo vũ khí hạt nhân.
Câu hỏi 3: Araghchi đã thực hiện một loạt chuyến thăm tới Pakistan, Oman và Nga. Các quốc gia này đã đóng vai trò gì trong cuộc xung đột Mỹ-Iran?
A: Ba quốc gia này đóng những vai trò khác nhau nhưng bổ sung cho nhau trong việc hòa giải và hỗ trợ. Pakistan, nước chủ nhà cho các cuộc đàm phán trực tiếp ban đầu do Trump lên kế hoạch, cũng là một thành viên chủ chốt của thế giới Hồi giáo sở hữu vũ khí hạt nhân. Mối quan hệ tế nhị của nước này với cả Iran và các quốc gia vùng Vịnh khiến nó trở thành kênh liên lạc gián tiếp phù hợp giữa Mỹ và Iran. Oman, một nước trung gian hòa giải trung lập truyền thống trong khu vực Vịnh, từ lâu đã đóng vai trò cầu nối trong các cuộc đối thoại bí mật giữa Mỹ và Iran. Vị trí địa lý và uy tín ngoại giao của Oman khiến nó trở thành trung gian lý tưởng cho việc trao đổi thông tin giữa hai bên. Nga, một đồng minh quân sự và chính trị chủ chốt của Iran, coi chuyến thăm của Araghchi tới Nga vừa để nhận được sự ủng hộ bằng lời nói từ Putin nhằm củng cố vị thế đàm phán của mình, vừa để gửi tín hiệu tới Mỹ thông qua Nga, đồng thời đảm bảo rằng các lợi ích của Nga (như cung cấp vũ khí và hợp tác năng lượng) sẽ không bị gạt ra ngoài lề nếu đạt được thỏa thuận giữa Mỹ và Iran.
Câu hỏi 4: Tại sao đề xuất của Iran về eo biển Hormuz lại trực tiếp dẫn đến việc giá dầu tăng cao? Những điểm gây tranh cãi chính liên quan đến quyền đi lại qua eo biển này là gì?
A: Eo biển Hormuz là điểm nghẽn vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới, xử lý khoảng một phần năm lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Iran trước đây đã đe dọa hoặc thực sự can thiệp vào hoạt động hàng hải qua eo biển do lệnh trừng phạt của Mỹ, gây ra những biến động đáng kể về giá dầu. Đề xuất gần đây của Iran về việc "mở lại eo biển và kiểm soát nó" được Mỹ coi là tương đương với việc yêu cầu Mỹ công nhận quyền kiểm soát trên thực tế của Iran đối với tuyến đường thủy quốc tế này - một xung đột trực tiếp với nguyên tắc "quyền đi lại vô hại" được luật pháp quốc tế duy trì. Mối lo ngại của thị trường nằm ở chỗ ngay cả khi Iran hứa sẽ mở cửa, một khi giành được quyền kiểm soát, họ có thể đóng cửa trở lại bất cứ lúc nào với lý do "an ninh" hoặc "đàm phán hạt nhân đổ vỡ", do đó sử dụng eo biển như một vũ khí địa chính trị. Chính sự không chắc chắn này là chất xúc tác cho giá dầu.
Câu hỏi 5: Một mặt, Trump đe dọa sẽ nối lại các cuộc ném bom, mặt khác, các báo cáo cho thấy "mục tiêu thực sự của ông là tránh nối lại các hành động thù địch". Điều này có vẻ mâu thuẫn. Chúng ta nên hiểu ý định thực sự của chính phủ Mỹ như thế nào?
A: Đây thực chất là một chiến thuật đàm phán "đứng trên bờ vực" kinh điển. Chính quyền Trump biết rằng nếu họ thể hiện sự sốt sắng muốn đạt được thỏa thuận hoặc lo sợ leo thang quân sự, Iran sẽ trở nên quyết đoán hơn trong đàm phán. Do đó, lập trường công khai của Trump về việc "ném bom nếu đàm phán thất bại" nhằm gây áp lực tối đa lên Tehran, buộc Iran phải nhượng bộ về vấn đề hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Tuy nhiên, chính phủ Mỹ cũng nhận thức rõ rằng nếu việc ném bom quy mô lớn thực sự được nối lại, Mỹ sẽ sa lầy vào một vũng lầy khác ở Trung Đông, không chỉ lãng phí một lượng lớn chi phí quân sự và vốn chính trị, mà còn có khả năng kích hoạt một cuộc trả đũa toàn diện của các lực lượng ủy nhiệm của Iran chống lại các căn cứ quân sự của Mỹ và Israel. Do đó, mục tiêu thực sự của Trump là buộc Iran ký một thỏa thuận đáp ứng các yêu cầu cốt lõi của Mỹ thông qua áp lực tối đa, mà không cần gây chiến. "Thanh kiếm bằng lời nói" này phù hợp hơn với lợi ích chính trị ngắn hạn của ông ta so với vũ khí thực tế, nhưng nếu Iran tiếp tục từ chối thỏa hiệp, nguy cơ xung đột ngoài ý muốn sẽ không biến mất.
Vào lúc 9 giờ 58 phút giờ Bắc Kinh, giá dầu thô Brent giao tháng 6 đang giao dịch ở mức 108,62 đô la Mỹ/thùng.
I. Những biến số mới trong bế tắc Mỹ-Iran
Ngày 27 tháng 4 năm 2026, Tổng thống Mỹ Trump và nhóm cố vấn an ninh quốc gia cấp cao của ông đã tổ chức một cuộc họp quan trọng, tập trung vào đề xuất mới từ Iran nhằm giải quyết xung đột hiện tại. Tình trạng bế tắc kéo dài giữa Mỹ và Iran không chỉ làm trầm trọng thêm căng thẳng an ninh khu vực mà còn ảnh hưởng đáng kể đến nguồn cung năng lượng toàn cầu - sự gián đoạn vận chuyển hàng hóa ở eo biển Hormuz đã trực tiếp đẩy giá dầu quốc tế tăng cao. Theo các báo cáo từ Washington và Dubai ngày hôm đó, cuộc họp diễn ra vào thời điểm nhạy cảm, được đánh dấu bằng các cuộc đối đầu quân sự và các cuộc thăm dò ngoại giao xen kẽ giữa hai bên.
II. Đề xuất mới của Iran: Ngừng bắn trước, vấn đề hạt nhân sau.
Chỉ vài giờ trước khi Trump gặp các cố vấn của mình, các nguồn tin từ Iran đã tiết lộ chiến lược đàm phán mới nhất của Tehran. Theo đề xuất này, Iran đề nghị tạm thời đình chỉ các cuộc thảo luận về chương trình hạt nhân của mình cho đến khi tình trạng chiến tranh hoàn toàn chấm dứt và các tranh chấp hàng hải ở khu vực Vịnh được giải quyết. Nói cách khác, Tehran muốn coi vấn đề hạt nhân là một vấn đề tiếp theo, sẽ được giải quyết sau khi cuộc đối đầu quân sự lắng xuống. Tuy nhiên, việc ưu tiên này khó có thể làm hài lòng Washington. Lập trường cốt lõi của chính phủ Mỹ vẫn là: vấn đề hạt nhân phải được đặt lên hàng đầu trong mọi cuộc đàm phán, và bất kỳ sự trì hoãn nào cũng có thể giúp Iran có thêm thời gian quý báu để đạt được bước đột phá trong công nghệ hạt nhân.
III. Sự cảnh giác của Mỹ: Rubio trực tiếp thừa nhận "chiến thuật trì hoãn"
Trong một cuộc phỏng vấn với Fox News, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio không giấu giếm sự hoài nghi của mình đối với đề xuất của Iran. Ông tin rằng điều kiện ngừng bắn trước khi đàm phán hạt nhân của Iran về cơ bản là một nỗ lực nhằm câu giờ để củng cố vị thế đàm phán hoặc phát triển năng lực hạt nhân của mình. Rubio nhấn mạnh: "Chúng ta không thể để họ thành công." Ông cũng chỉ ra rằng người Iran là những nhà đàm phán tài năng và giàu kinh nghiệm, do đó Mỹ phải đảm bảo rằng bất kỳ thỏa thuận nào đạt được cuối cùng sẽ ngăn chặn hiệu quả Iran đẩy nhanh con đường chế tạo vũ khí hạt nhân bất cứ lúc nào. Những nhận xét này thể hiện rõ sự không tin tưởng của Washington đối với động cơ đàm phán của Tehran.
IV. Các chuyến công du ngoại giao thường xuyên: Các chuyến thăm của Araghchi đến nhiều quốc gia
Mặc dù Tổng thống Trump đột ngột hủy chuyến đi của phái đoàn Mỹ vào cuối tuần qua, ngăn cản cuộc gặp gỡ ngoại giao trực tiếp theo kế hoạch tại Islamabad, Pakistan, nhưng những nỗ lực thu hẹp khác biệt vẫn chưa hoàn toàn bị dừng lại. Theo các nguồn tin ở Pakistan, các nhà trung gian hòa giải cho biết việc liên lạc từ xa vẫn tiếp tục. Ngoại trưởng Iran Araqchi đã hoạt động rất tích cực trong giai đoạn này: ông đã đi lại giữa Islamabad và các nước khác hai lần, đồng thời thăm Oman và Nga. Tại Moscow, ông Araqchi đã gặp Tổng thống Nga Putin và nhận được sự ủng hộ bằng lời nói từ đồng minh lâu năm của mình. Ông Araqchi nói với giới truyền thông rằng sáng kiến của ông Trump nhằm khởi xướng các cuộc đàm phán xuất phát chính từ thực tế là Mỹ cho đến nay vẫn chưa đạt được bất kỳ mục tiêu nào đã định trước trong cuộc xung đột.
V. Khái niệm đàm phán theo từng giai đoạn: từ thỏa thuận ngừng bắn đến các tuyến đường vận chuyển và vấn đề hạt nhân
Một nguồn tin cấp cao của Iran, giấu tên, đã trình bày chi tiết khuôn khổ đề xuất mà ông Araghchi mang đến Islamabad. Đề xuất này dự kiến các cuộc đàm phán sẽ diễn ra theo nhiều giai đoạn. Bước đầu tiên đòi hỏi chấm dứt hành động quân sự của Mỹ và Israel chống lại Iran, cùng với những đảm bảo đáng tin cậy từ Washington rằng họ sẽ không gây chiến tranh một lần nữa. Tiếp theo đó, các nhà đàm phán sẽ giải quyết vấn đề phong tỏa của Mỹ đối với Iran và vấn đề đi qua eo biển Hormuz – Iran muốn đảm bảo eo biển này được mở cửa trở lại và đặt dưới sự kiểm soát hiệu quả của mình. Chỉ khi các điều kiện này được đáp ứng, các cuộc đàm phán mới tiến đến giai đoạn thứ ba, thảo luận về các tranh chấp lâu dài khác, bao gồm cả chương trình hạt nhân của Iran. Đáng chú ý, Tehran vẫn hy vọng Mỹ sẽ công nhận, dưới một hình thức nào đó, quyền của Iran trong việc tiến hành các hoạt động làm giàu uranium vì cái gọi là mục đích hòa bình.
VI. Mối quan ngại của Mỹ: Trump không bác bỏ cũng không dễ dàng tin tưởng.
Trong khi đó, hãng tin Dow Jones Newswires, dẫn lời các quan chức Mỹ, đưa tin rằng ông Trump và đội ngũ an ninh quốc gia của ông nhìn chung tỏ ra hoài nghi về đề xuất của Iran liên quan đến eo biển Hormuz. Mặc dù ông Trump không bác bỏ hoàn toàn đề xuất này trong các cuộc thảo luận với các phụ tá sáng thứ Hai, ông đã bày tỏ rõ ràng hai mối lo ngại cốt lõi: liệu Iran có hành động thiện chí hay không, và liệu Tehran có sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu chính của ông hay không – chấm dứt hoàn toàn các hoạt động làm giàu uranium và cam kết long trọng không bao giờ phát triển vũ khí hạt nhân. Các quan chức Mỹ tuyên bố rằng Washington sẽ tiếp tục đàm phán với Iran, và Nhà Trắng có thể đưa ra phản hồi chính thức và trình bày các đề xuất đối phó trong những ngày tới. Điều đáng chú ý là trước đó ông Trump đã đe dọa sẽ nối lại các chiến dịch ném bom chống lại Iran nếu ông xác định rằng các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt chiến tranh là vô ích. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều ý kiến cho rằng mục tiêu thực sự của ông Trump là tránh xung đột quân sự tái diễn. Người phát ngôn Nhà Trắng nhắc lại rằng Mỹ sẽ không tiến hành đàm phán thông qua truyền thông, và bất kỳ thông tin nào được công bố qua các kênh không chính thức đều nên được coi là suy đoán.
VII. Phản ứng của giá dầu: Căng thẳng đẩy giá thị trường lên cao
Giá dầu quốc tế đã phục hồi vào thứ Hai khi những bất đồng đáng kể vẫn tồn tại giữa các bên tham chiến về các vấn đề cốt lõi như tham vọng hạt nhân của Iran và quyền đi lại qua eo biển Hormuz. Giá dầu Brent giao tháng Sáu đã đạt mức cao nhất trong hai tuần. Sự biến động này trên thị trường năng lượng phản ánh trực tiếp mối lo ngại liên tục của các nhà đầu tư về nguy cơ leo thang xung đột Mỹ-Iran hoặc gián đoạn vận chuyển hàng hóa.
VIII. Kết luận: Một tia hy vọng le lói và vô số trở ngại trong thế bế tắc
Tóm lại, các động thái ngoại giao hiện tại giữa Mỹ và Iran tạo nên một tình hình phức tạp và mong manh. Iran đã đề xuất một kế hoạch đàm phán theo từng giai đoạn với cấu trúc rõ ràng nhưng trình tự các sự kiện lại cực kỳ bất lợi cho Mỹ, nhằm mục đích biến việc ngừng bắn và dỡ bỏ lệnh trừng phạt thành điều kiện tiên quyết để thảo luận về vấn đề hạt nhân. Tuy nhiên, Mỹ rất cảnh giác với chiến thuật trì hoãn của Iran và nhấn mạnh rằng vấn đề hạt nhân phải được giải quyết như một ưu tiên hàng đầu. Mặc dù cả hai bên đều không công khai bác bỏ việc tiếp tục đối thoại, nhưng khoảng cách giữa lập trường của họ vẫn còn rất lớn. Số phận của eo biển Hormuz, việc công nhận quyền làm giàu uranium, và những lời đe dọa chiến tranh và hòa bình xen kẽ sẽ quyết định hướng đi cuối cùng của cuộc chơi này. Trong những ngày tới, phản ứng chính thức của Nhà Trắng sẽ là một bước ngoặt quan trọng để quan sát xem tình hình sẽ giảm leo thang hay leo thang hơn nữa.
Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi 1: Logic cốt lõi đằng sau kế hoạch "đàm phán theo từng giai đoạn" mà Iran đề xuất là gì? Tại sao Iran lại khăng khăng để vấn đề hạt nhân lại để thảo luận cuối cùng?
A: Logic cốt lõi của Iran là "an ninh đổi lấy quyền hạt nhân". Tehran tin rằng hành động quân sự hiện tại của Mỹ và Israel chống lại Iran và cuộc phong tỏa hải quân do Mỹ dẫn đầu là những mối đe dọa cấp bách nhất đối với an ninh quốc gia của Iran. Do đó, Iran hy vọng đạt được một thỏa thuận ngừng bắn, nhận được sự đảm bảo chính trị từ Mỹ rằng họ sẽ không gây chiến nữa, và dỡ bỏ lệnh phong tỏa cũng như mở lại eo biển Hormuz trước khi thảo luận về vấn đề hạt nhân. Theo quan điểm của Iran, nếu ngay cả an ninh cơ bản và tự do hàng hải cũng không thể được đảm bảo, thì việc thảo luận về vấn đề hạt nhân chỉ là ảo tưởng. Hơn nữa, việc đặt vấn đề hạt nhân ở giai đoạn cuối cùng cũng cho phép Iran giữ lại các con bài mặc cả như quyền làm giàu uranium, tránh bị buộc phải nhượng bộ đáng kể khi đang ở thế bất lợi về quân sự.
Câu hỏi 2: Ngoại trưởng Mỹ Rubio muốn nói gì khi phát biểu rằng "Iran đang cố gắng câu giờ"? Liệu có cơ sở nào cho mối lo ngại này?
A: Mối lo ngại của Rubio đề cập đến khả năng Iran có thể sử dụng tiến trình đàm phán để bí mật thúc đẩy phát triển vũ khí hạt nhân trong bối cảnh các cuộc đàm phán kéo dài nhằm lập lại hòa bình. Mối lo ngại này không phải là không có cơ sở. Trong lịch sử, Iran đã nhiều lần sử dụng các cuộc đàm phán kéo dài để giảm bớt áp lực trừng phạt quốc tế đồng thời duy trì kho vũ khí hạt nhân của mình. Về mặt kỹ thuật, việc tích lũy năng lực hạt nhân của Iran là một quá trình dần dần; mỗi tháng trôi qua có thể rút ngắn "thời gian đột phá" (thời gian tối thiểu cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân). Do đó, Mỹ lo ngại rằng nếu chấp nhận phương án "ngừng bắn trước, đàm phán hạt nhân sau", Iran có thể sử dụng "cơ hội" giữa lệnh ngừng bắn và các cuộc đàm phán hạt nhân để tiếp tục các hoạt động làm giàu uranium dưới vỏ bọc sử dụng hòa bình, từ đó tiến gần hơn đáng kể đến ngưỡng chế tạo vũ khí hạt nhân.
Câu hỏi 3: Araghchi đã thực hiện một loạt chuyến thăm tới Pakistan, Oman và Nga. Các quốc gia này đã đóng vai trò gì trong cuộc xung đột Mỹ-Iran?
A: Ba quốc gia này đóng những vai trò khác nhau nhưng bổ sung cho nhau trong việc hòa giải và hỗ trợ. Pakistan, nước chủ nhà cho các cuộc đàm phán trực tiếp ban đầu do Trump lên kế hoạch, cũng là một thành viên chủ chốt của thế giới Hồi giáo sở hữu vũ khí hạt nhân. Mối quan hệ tế nhị của nước này với cả Iran và các quốc gia vùng Vịnh khiến nó trở thành kênh liên lạc gián tiếp phù hợp giữa Mỹ và Iran. Oman, một nước trung gian hòa giải trung lập truyền thống trong khu vực Vịnh, từ lâu đã đóng vai trò cầu nối trong các cuộc đối thoại bí mật giữa Mỹ và Iran. Vị trí địa lý và uy tín ngoại giao của Oman khiến nó trở thành trung gian lý tưởng cho việc trao đổi thông tin giữa hai bên. Nga, một đồng minh quân sự và chính trị chủ chốt của Iran, coi chuyến thăm của Araghchi tới Nga vừa để nhận được sự ủng hộ bằng lời nói từ Putin nhằm củng cố vị thế đàm phán của mình, vừa để gửi tín hiệu tới Mỹ thông qua Nga, đồng thời đảm bảo rằng các lợi ích của Nga (như cung cấp vũ khí và hợp tác năng lượng) sẽ không bị gạt ra ngoài lề nếu đạt được thỏa thuận giữa Mỹ và Iran.
Câu hỏi 4: Tại sao đề xuất của Iran về eo biển Hormuz lại trực tiếp dẫn đến việc giá dầu tăng cao? Những điểm gây tranh cãi chính liên quan đến quyền đi lại qua eo biển này là gì?
A: Eo biển Hormuz là điểm nghẽn vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới, xử lý khoảng một phần năm lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Iran trước đây đã đe dọa hoặc thực sự can thiệp vào hoạt động hàng hải qua eo biển do lệnh trừng phạt của Mỹ, gây ra những biến động đáng kể về giá dầu. Đề xuất gần đây của Iran về việc "mở lại eo biển và kiểm soát nó" được Mỹ coi là tương đương với việc yêu cầu Mỹ công nhận quyền kiểm soát trên thực tế của Iran đối với tuyến đường thủy quốc tế này - một xung đột trực tiếp với nguyên tắc "quyền đi lại vô hại" được luật pháp quốc tế duy trì. Mối lo ngại của thị trường nằm ở chỗ ngay cả khi Iran hứa sẽ mở cửa, một khi giành được quyền kiểm soát, họ có thể đóng cửa trở lại bất cứ lúc nào với lý do "an ninh" hoặc "đàm phán hạt nhân đổ vỡ", do đó sử dụng eo biển như một vũ khí địa chính trị. Chính sự không chắc chắn này là chất xúc tác cho giá dầu.
Câu hỏi 5: Một mặt, Trump đe dọa sẽ nối lại các cuộc ném bom, mặt khác, các báo cáo cho thấy "mục tiêu thực sự của ông là tránh nối lại các hành động thù địch". Điều này có vẻ mâu thuẫn. Chúng ta nên hiểu ý định thực sự của chính phủ Mỹ như thế nào?
A: Đây thực chất là một chiến thuật đàm phán "đứng trên bờ vực" kinh điển. Chính quyền Trump biết rằng nếu họ thể hiện sự sốt sắng muốn đạt được thỏa thuận hoặc lo sợ leo thang quân sự, Iran sẽ trở nên quyết đoán hơn trong đàm phán. Do đó, lập trường công khai của Trump về việc "ném bom nếu đàm phán thất bại" nhằm gây áp lực tối đa lên Tehran, buộc Iran phải nhượng bộ về vấn đề hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Tuy nhiên, chính phủ Mỹ cũng nhận thức rõ rằng nếu việc ném bom quy mô lớn thực sự được nối lại, Mỹ sẽ sa lầy vào một vũng lầy khác ở Trung Đông, không chỉ lãng phí một lượng lớn chi phí quân sự và vốn chính trị, mà còn có khả năng kích hoạt một cuộc trả đũa toàn diện của các lực lượng ủy nhiệm của Iran chống lại các căn cứ quân sự của Mỹ và Israel. Do đó, mục tiêu thực sự của Trump là buộc Iran ký một thỏa thuận đáp ứng các yêu cầu cốt lõi của Mỹ thông qua áp lực tối đa, mà không cần gây chiến. "Thanh kiếm bằng lời nói" này phù hợp hơn với lợi ích chính trị ngắn hạn của ông ta so với vũ khí thực tế, nhưng nếu Iran tiếp tục từ chối thỏa hiệp, nguy cơ xung đột ngoài ý muốn sẽ không biến mất.
Vào lúc 9 giờ 58 phút giờ Bắc Kinh, giá dầu thô Brent giao tháng 6 đang giao dịch ở mức 108,62 đô la Mỹ/thùng.
- Cảnh Báo Rủi Ro và Miễn Trừ Trách Nhiệm
- Thị trường có rủi ro, đầu tư cần thận trọng. Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư cá nhân, cũng không xem xét một số mục tiêu đầu tư cụ thể, tình hình tài chính hoặc nhu cầu của người dùng. Việc đầu tư dựa trên nội dung này là trách nhiệm của người dùng.
