Iran vạch ra "lằn ranh đỏ", đe dọa "phá hủy" toàn bộ cơ sở hạ tầng ở Trung Đông nếu Mỹ tiến hành hành động quân sự; giá dầu có thể tăng lên 100 đô la?
2026-07-17 10:05:16
Dưới những con sóng của eo biển Hormuz, Mỹ và Iran đang tiến tới cuộc đối đầu quân sự nguy hiểm nhất kể từ vòng xung đột Israel-Palestine gần đây nhất. Một bên, Tổng thống Mỹ Trump đã công khai đưa ra "tối hậu thư", đe dọa một cuộc tấn công tàn khốc để buộc Iran quay trở lại bàn đàm phán; bên kia, Tehran đáp trả bằng một "cuộc tấn công bằng thép" và "những lằn ranh đỏ bất khả xâm phạm", ràng buộc huyết mạch năng lượng toàn cầu với cỗ máy chiến tranh. Từ Vịnh Ba Tư đến Biển Đỏ, từ tên lửa dẫn đường chính xác đến các lực lượng ủy nhiệm, trò chơi này đã vượt ra ngoài những xung đột cục bộ, phát triển thành một cơn bão ảnh hưởng đến thị trường dầu mỏ toàn cầu và bối cảnh địa chính trị.
Tối thứ Ba (ngày 14 tháng 7), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gây chấn động trong một cuộc phỏng vấn với Fox News. Ông tuyên bố dứt khoát rằng nếu không đạt được bước đột phá ngoại giao giữa Mỹ và Iran trong tương lai gần, quân đội Mỹ sẵn sàng phát động một cuộc tấn công quân sự quy mô lớn nhằm vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran vào tuần tới. Lời lẽ của Trump rất rõ ràng – ông liệt kê từng mục tiêu một: nhà máy điện, cầu cống, và thậm chí cả "toàn bộ cơ sở hạ tầng giúp Iran hoạt động".
Những phát ngôn này không chỉ phá tan hy vọng trước đó rằng Mỹ và Iran có thể duy trì liên lạc ngoại giao, mà còn đẩy mạnh tình trạng bế tắc vốn đã căng thẳng giữa hai nước, kéo dài từ vụ tấn công tàu buôn ở eo biển Hormuz, đến bờ vực chiến tranh. Ông Trump nhấn mạnh rằng trừ khi Iran "quay trở lại bàn đàm phán", tuần tới sẽ là một "tuần rất tồi tệ" đối với Tehran.
Trước mối đe dọa quân sự trực tiếp từ tổng thống Mỹ, Iran đã không chọn cách im lặng hay sử dụng biện pháp ngoại giao, mà đáp trả trực tiếp bằng những lời lẽ quân sự có cường độ gần như tương đương.
Sáng thứ Năm (ngày 16 tháng 7), người phát ngôn của Bộ Tư lệnh Quân sự Tối cao Iran đã đưa ra một tuyên bố mạnh mẽ trên kênh Telegram chính thức. Tuyên bố cảnh báo rõ ràng rằng nếu kế hoạch tấn công của Trump được thực hiện, lực lượng vũ trang Iran sẽ không ngần ngại phát động một cuộc phản công tàn khốc nhằm vào tất cả "cơ sở hạ tầng vẫn còn nguyên vẹn" ở Trung Đông. Người phát ngôn đã sử dụng hình ảnh sống động để mô tả hậu quả của cuộc trả đũa – những mục tiêu này sẽ bị nghiền nát hoàn toàn bởi một "cuộc tấn công bằng thép", không để lại dấu vết, "như thể chúng chưa từng tồn tại".
Tuyên bố này không chỉ trực tiếp thách thức năng lực quân sự của Mỹ mà còn gửi một tín hiệu rõ ràng tới toàn bộ Trung Đông: Sự trả đũa của Iran sẽ không chỉ giới hạn trong lãnh thổ của nước này mà sẽ lan rộng ra khu vực địa lý rộng lớn hơn, không bỏ sót bất kỳ đồng minh hay các bên liên quan nào của Mỹ trong khu vực.
Trong tuyên bố này, người phát ngôn quân đội Iran đã đặc biệt nhấn mạnh eo biển Hormuz là "lằn ranh đỏ" mang tính biểu tượng và chiến lược cao. Người phát ngôn nhấn mạnh rằng trong bất kỳ hoàn cảnh nào, Iran cũng sẽ không cho phép Hoa Kỳ, với tư cách là "cường quốc nước ngoài và ngoài khu vực", can thiệp vào các vấn đề hàng hải và an ninh tại eo biển Hormuz. Ông mô tả lập trường này là "lằn ranh đỏ bất khả xâm phạm đối với Iran" - có nghĩa là ngay cả khi Mỹ tiến hành các cuộc tấn công hạn chế ở các khu vực khác, bất cứ điều gì liên quan đến quyền kiểm soát hoặc các quy tắc đi lại tại eo biển Hormuz sẽ được coi là yếu tố cuối cùng dẫn đến một cuộc phản công toàn diện của Iran.
Eo biển Hormuz, một điểm nghẽn quan trọng trong vận chuyển dầu mỏ toàn cầu, vận chuyển một lượng lớn dầu thô và khí đốt tự nhiên hóa lỏng mỗi ngày, giá trị chiến lược của nó là điều hiển nhiên. Tuyên bố gần đây của Iran đã nâng vấn đề chủ quyền đối với eo biển này lên thành vấn đề sống còn quốc gia, đồng thời chứng minh cho cộng đồng quốc tế thấy rằng bất kỳ sự hiện diện quân sự nào từ bên ngoài nhằm thay đổi cán cân quyền lực ở vùng biển này sẽ vấp phải sự trả đũa từ Iran, bất kể cái giá phải trả là bao nhiêu.
Tình hình không chỉ giới hạn ở eo biển Hormuz. Theo các báo cáo truyền thông hôm thứ Năm, trích dẫn các nguồn tin giấu tên, chính phủ Iran đã ban hành chỉ thị kín cho phiến quân Houthi ở Yemen, yêu cầu họ chuẩn bị hành động quân sự để ngay lập tức phong tỏa các tuyến vận chuyển dầu ở Biển Đỏ nếu Mỹ thực sự tiến hành các cuộc tấn công mà Trump đe dọa nhằm vào lãnh thổ Iran.
Nếu thông tin này là đúng, điều đó có nghĩa là Iran đã thiết lập một mạng lưới răn đe đa điểm trải rộng khắp Vịnh Ba Tư, eo biển Hormuz, Biển Ả Rập và thậm chí cả Biển Đỏ. Phiến quân Houthi trước đây đã tiến hành nhiều cuộc tấn công vào các tàu buôn ở Biển Đỏ bằng máy bay không người lái, tên lửa và tàu cao tốc, và khả năng chiến đấu cũng như kinh nghiệm chiến thuật của họ đã được chứng minh trong thực chiến. Động thái này của Iran rõ ràng là một nỗ lực nhằm thiết lập một "mặt trận thứ hai", nhằm mở rộng xung đột sang nhiều tuyến đường thủy khác nhau, nơi quân đội Mỹ sẽ khó tập trung lực lượng, từ đó phân tán khả năng tấn công của Mỹ và làm tăng chi phí can thiệp quân sự cho Mỹ và các đồng minh.
Trên thực tế, căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Iran đã leo thang đáng kể vào đầu tuần này. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ đã phát động các cuộc tấn công đầu tiên nhằm vào các mục tiêu bên trong Iran, viện dẫn lý do trả đũa các cuộc tấn công vào tàu buôn ở eo biển Hormuz. Tehran sau đó đã đáp trả bằng cách phát động các cuộc phản công nhằm vào các mục tiêu ở một số quốc gia vùng Vịnh, thể hiện lập trường kiên quyết của Iran chống lại áp lực đơn phương.
Tối thứ Tư (ngày 15 tháng 7) theo giờ miền Đông, Bộ Tư lệnh Trung ương đã phát động một đợt tấn công khác, kéo dài đến 9 giờ tối. Theo báo cáo tác chiến do Bộ Tư lệnh Trung ương công bố trên nền tảng X (trước đây là Twitter), quân đội Mỹ đã sử dụng vũ khí dẫn đường chính xác, tập trung tấn công vào các trung tâm chỉ huy và kiểm soát của Iran, các vị trí phòng không, các cơ sở phóng tên lửa và máy bay không người lái, và các hệ thống giám sát bờ biển. Các cuộc tấn công bao gồm một số địa điểm trọng yếu, trong đó có cảng Bandar Abbas. Mỹ tuyên bố rằng các cuộc tấn công này nhằm mục đích "làm suy yếu hơn nữa khả năng đe dọa các tàu buôn vô tội đi qua eo biển Hormuz của Iran".
Ngoài ra, theo báo cáo từ một số hãng truyền thông Iran, bao gồm cả hãng thông tấn Tasnim, vào tối thứ Năm (ngày 16 tháng 7), quân đội Mỹ đã tấn công nhiều địa điểm cơ sở hạ tầng ở miền nam Iran, bao gồm sân bay, cầu và nhà ga xe lửa, khiến ít nhất hai người thiệt mạng và nhiều người bị thương. Các báo cáo cho biết sân bay Shahr ở tỉnh Sistan-Baluchistan đã bị tên lửa Mỹ tấn công; người dân địa phương nghe thấy ba tiếng nổ lớn gần sân bay, làm một người bị thương. Sân bay bị mất điện, nhưng đám cháy đã được dập tắt.
Báo cáo cũng nêu rõ rằng nhiều địa điểm ở tỉnh Hormozgan đã bị tấn công vào tối hôm đó. Lực lượng Mỹ đã tấn công hai cây cầu trong tỉnh, khiến hai người thiệt mạng và bốn người bị thương; họ cũng tấn công một ga xe lửa ở Bandar Abbas, làm hai người bị thương.
Khi xung đột quân sự leo thang, liên lạc ngoại giao hầu như bị đình trệ. Hôm thứ Tư, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran đã đưa ra lời cảnh báo nghiêm khắc tại một sự kiện công cộng ở Tehran, tuyên bố rằng Iran "không bị trói buộc" và nhấn mạnh rằng các chiến binh Iran sẽ đáp trả bất kỳ hành động gây hấn nào của Hoa Kỳ bằng "toàn bộ sức mạnh và quyền lực của mình".
Điều đáng chú ý là người phát ngôn cũng đề cập đến "các cam kết tương hỗ không được thực hiện trong bản ghi nhớ", ngụ ý rằng Iran trước đây đã kiềm chế một số điều khoản của thỏa thuận, nhưng áp lực liên tục từ Hoa Kỳ đã khiến sự kiềm chế đó không thể duy trì được.
Tuần trước, Trump đơn phương tuyên bố rằng thỏa thuận ngừng bắn ngắn hạn đạt được hồi tháng trước đã "kết thúc". Mặc dù Trump tiết lộ trên Fox Business News hôm thứ Tư rằng các quan chức Iran hy vọng sẽ có một vòng đàm phán mới với đại diện của Mỹ, nhưng tính xác thực và khả thi của "sự sẵn lòng đàm phán" này rất đáng ngờ, xét đến tình hình triển khai quân sự căng thẳng hiện tại và những lời lẽ gay gắt từ cả hai phía. Từ tình hình hiện tại, cả Mỹ và Iran dường như đang áp dụng chiến lược "sử dụng vũ lực để thúc đẩy đàm phán", nhưng việc lạm dụng đòn bẩy quân sự đang thu hẹp cơ hội đàm phán.
Tóm lại, cuộc đối đầu mới nhất giữa Iran và Hoa Kỳ đã nhanh chóng leo thang từ những lời đe dọa bằng lời nói thành một cuộc đối đầu quân sự ở cấp độ hành động thực tế. Iran sử dụng eo biển Hormuz như một "lằn ranh đỏ", đe dọa "phá hủy toàn bộ cơ sở hạ tầng trong khu vực" để gây sức ép, đồng thời lợi dụng phiến quân Houthi để mở ra một chiến trường sườn ở Biển Đỏ, xây dựng một hệ thống phòng thủ và phản công đa tầng, đa hướng. Mặt khác, Hoa Kỳ đã chứng minh khả năng quân sự áp đảo của mình bằng hai đợt tấn công chính xác liên tiếp và gây áp lực tâm lý thông qua các tuyên bố công khai từ tổng thống của họ. Cả hai bên đều không cho thấy bất kỳ dấu hiệu đáng kể nào về việc nhượng bộ, thỏa thuận ngừng bắn trên thực tế đã chết, và các kênh ngoại giao đầy rẫy những lời lẽ ồn ào và mâu thuẫn.
Trong bối cảnh đó, an ninh hàng hải, sự ổn định nguồn cung năng lượng và tình hình an ninh của các nước láng giềng ở Trung Đông đều sẽ phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng. Cộng đồng quốc tế cần khẩn cấp có sự can thiệp ngoại giao chủ động hơn; nếu không, bất kỳ tính toán sai lầm hoặc sự kiện không lường trước nào cũng có thể kéo toàn bộ khu vực Vịnh và thậm chí cả Trung Đông rộng lớn hơn vào một cuộc xung đột chưa từng có.
Câu hỏi 1: Tại sao eo biển Hormuz lại quan trọng đối với cả Iran và Hoa Kỳ?
Eo biển Hormuz, nằm ở cửa vịnh Ba Tư, là một trong những điểm nghẽn quan trọng nhất thế giới đối với vận chuyển dầu mỏ. Khoảng một phần ba lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển toàn cầu đi qua eo biển này, và các quốc gia sản xuất dầu lớn như Ả Rập Xê Út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Kuwait và Iraq phụ thuộc rất nhiều vào tuyến đường thủy này để xuất khẩu dầu thô. Đối với Iran, việc kiểm soát eo biển Hormuz không chỉ thể hiện ảnh hưởng địa chính trị to lớn mà còn là "công cụ răn đe bất đối xứng" mạnh mẽ nhất của nước này trước áp lực quân sự từ bên ngoài. Iran có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu trong thời gian ngắn thông qua các phương pháp như rải thủy lôi, tấn công bằng tàu cao tốc hoặc phong tỏa tên lửa, từ đó buộc các nước quốc tế phải can thiệp và hòa giải. Đối với Hoa Kỳ, đảm bảo tự do hàng hải trong eo biển là nghĩa vụ cốt lõi để duy trì an ninh năng lượng toàn cầu và bảo vệ lợi ích của các đồng minh, đồng thời tượng trưng cho sự thống trị quân sự của nước này ở Trung Đông. Do đó, cuộc đấu tranh giữa hai bên về tuyến đường thủy này về cơ bản là một cuộc xung đột trực tiếp giữa quyền sinh tồn chiến lược và sự thống trị bá quyền.
Câu hỏi 2: Iran muốn nhắm đến những mục tiêu cụ thể nào khi nói "phá hủy toàn bộ cơ sở hạ tầng trong khu vực"?
Tuyên bố của quân đội Iran về "toàn bộ cơ sở hạ tầng trong khu vực" tuy mơ hồ nhưng lại có sức răn đe rất cao. Các nhà phân tích quân sự thường tin rằng điều này bao gồm các căn cứ quân sự của Mỹ, các cơ sở hậu cần và các trạm radar cảnh báo sớm ở các quốc gia vùng Vịnh (như Bahrain, Qatar và UAE), và cũng có thể bao gồm các cảng xuất khẩu dầu mỏ, các cơ sở cảng biển, các nhà máy khử muối và lưới điện của các quốc gia vùng Vịnh hợp tác với Mỹ. Hơn nữa, một số cơ sở chiến lược bên trong Israel cũng được coi là mục tiêu tiềm năng. Việc Iran sử dụng ngôn từ cực đoan như "không thể truy dấu" nhằm truyền tải quyết tâm "leo thang toàn diện bất chấp hậu quả", chứ không phải là mô tả chính xác về một danh sách tấn công cụ thể. Mục đích thực sự của họ là tạo ra sự không chắc chắn, khiến Mỹ và các đồng minh khu vực do dự trong việc đưa ra quyết định.
Câu hỏi 3: Vai trò của phiến quân Houthi ở Biển Đỏ là gì? Tại sao Iran cần dựa vào họ?
Phiến quân Houthi là một nhóm vũ trang chống chính phủ ở miền bắc Yemen, từ lâu đã được Iran hỗ trợ về chính trị, quân sự và tài chính, và được coi là lực lượng ủy nhiệm quan trọng của Iran ở bán đảo Ả Rập. Biển Đỏ là tuyến đường vận chuyển quan trọng nối liền Ấn Độ Dương và Địa Trung Hải; việc tiếp cận và rời khỏi kênh đào Suez đòi hỏi phải đi qua eo biển Bab el-Mandeb ở phía nam Biển Đỏ. Yêu cầu của Iran đối với lực lượng Houthi chuẩn bị đóng cửa tuyến đường vận chuyển dầu trên Biển Đỏ, trên thực tế, là một sự triển khai chiến lược để mở ra một "mặt trận thứ hai". Nếu lực lượng Houthi sử dụng tên lửa, máy bay không người lái hoặc thủy lôi để tấn công các tàu buôn trên Biển Đỏ, chi phí bảo hiểm vận tải biển toàn cầu sẽ tăng vọt, và giá dầu quốc tế sẽ biến động mạnh. Bằng cách sử dụng các lực lượng ủy nhiệm thay vì can thiệp trực tiếp, Iran làm tăng độ khó khăn cho quân đội Mỹ trong việc đáp trả (khiến việc tấn công trực tiếp lãnh thổ Iran trở nên khó khăn) đồng thời bảo toàn không gian ngoại giao - một chiến thuật điển hình của "chia sẻ chi phí và chuyển rủi ro".
Câu hỏi 4: Các cuộc tấn công chính xác gần đây của Bộ Tư lệnh Trung ương Hoa Kỳ đã đạt được những kết quả gì?
Theo báo cáo tác chiến do Bộ Tư lệnh Trung ương công bố, quân đội Mỹ đã sử dụng vũ khí dẫn đường chính xác để tấn công các trung tâm chỉ huy, vị trí phòng không, cơ sở tên lửa/máy bay không người lái và các địa điểm giám sát bờ biển của Iran. Việc lựa chọn các mục tiêu này tuân theo một logic chiến thuật rõ ràng: làm tê liệt trung tâm chỉ huy làm suy yếu khả năng phối hợp tác chiến trên chiến trường của Iran; phá hủy các vị trí phòng không và tên lửa làm giảm mối đe dọa của nước này đối với tàu chiến, máy bay và tàu buôn của Mỹ; và làm gián đoạn các cơ sở giám sát bờ biển làm giảm đáng kể khả năng trinh sát thời gian thực của Iran đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz, do đó hạn chế khả năng nhận thức tình hình của nước này để tiến hành các cuộc tấn công theo nhóm vào tàu chiến tốc độ cao hoặc tên lửa chống hạm đặt trên bờ. Tuy nhiên, các cuộc tấn công như vậy thường chỉ tạm thời vô hiệu hóa khả năng quân sự của Iran; lực lượng tên lửa phân tán và các cơ sở ngầm của nước này vẫn duy trì hỏa lực phản công đáng kể. Do đó, thuật ngữ "làm suy yếu" chứ không phải "loại bỏ" mối đe dọa từ Iran phản ánh hiệu quả quân sự hạn chế của cuộc tấn công này.
Câu hỏi 5: Liệu Mỹ và Iran có thể quay lại bàn đàm phán hay không?
Mặc dù khả năng đó tồn tại, nhưng ngưỡng để đạt được điều đó là vô cùng cao. Việc ông Trump đồng thời tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn đã kết thúc và ám chỉ rằng Iran muốn đàm phán cho thấy một chiến lược mâu thuẫn: cả hai bên đang tham gia vào một trò chơi "đứng trên bờ vực" - leo thang áp lực quân sự để buộc bên kia nhượng bộ và quay trở lại các điều khoản đàm phán thuận lợi hơn. Tuy nhiên, Iran đã tuyên bố eo biển Hormuz là "lằn ranh đỏ" và công khai cam kết trả đũa tàn khốc. Nếu Mỹ đề xuất đàm phán sau một cuộc tấn công, áp lực chính trị trong nước ở Iran sẽ khiến việc chấp nhận trở nên nhanh chóng và khó khăn. Ngược lại, nếu Iran thể hiện sự yếu đuối trước, điều đó có thể bị coi là dấu hiệu của sự yếu đuối, càng khuyến khích hành động quân sự của Mỹ. Do đó, việc nối lại đàm phán đòi hỏi sự trung gian mạnh mẽ từ ít nhất một bên thứ ba (như Oman, Qatar hoặc Trung Quốc) và một sự đồng thuận kỹ thuật riêng tư giữa hai bên để "ngừng bắn trước, sau đó thảo luận các điều kiện". Với cường độ đối đầu quân sự hiện tại, triển vọng về một bước đột phá ngoại giao trong ngắn hạn là khá ảm đạm.
Câu hỏi 6: Điều này sẽ tác động như thế nào đến giá dầu quốc tế?
Trong ngắn hạn, những gián đoạn mới đối với hoạt động vận chuyển hàng hóa ở eo biển Hormuz, xung đột quân sự leo thang giữa Mỹ và Iran, và lượng dự trữ dầu toàn cầu đã ở mức thấp kỷ lục sẽ đẩy giá dầu lên cao do rủi ro địa chính trị. Một số tổ chức dự đoán rằng nếu tình hình tiếp tục xấu đi, giá dầu Brent có thể tăng lên 90 USD hoặc thậm chí 100 USD/thùng. Tuy nhiên, trong trung và dài hạn, khi các tuyến đường vòng được kích hoạt dần dần, các nước sản xuất dầu của OPEC+ báo hiệu tăng sản lượng, và Mỹ tìm cách giảm leo thang căng thẳng chính trị trong bối cảnh giá dầu cao, rủi ro địa chính trị sẽ giảm dần, gây áp lực giảm giá dầu. Xu hướng chung có thể là sự tăng mạnh ban đầu, sau đó là suy yếu và biến động rộng. Tóm lại, giá dầu dự kiến sẽ tương đối mạnh trong ngắn hạn nhưng phụ thuộc rất nhiều vào diễn biến tình hình, đồng thời đối mặt với rủi ro giảm đáng kể trong trung hạn.
Vào lúc 10:04 giờ Bắc Kinh, giá dầu thô của Mỹ hiện đang giao dịch ở mức 79,19 USD/thùng.
I. Khúc dạo đầu cơn bão: Trump công khai đe dọa tấn công "các nhà máy điện và cầu" của Iran
Tối thứ Ba (ngày 14 tháng 7), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gây chấn động trong một cuộc phỏng vấn với Fox News. Ông tuyên bố dứt khoát rằng nếu không đạt được bước đột phá ngoại giao giữa Mỹ và Iran trong tương lai gần, quân đội Mỹ sẵn sàng phát động một cuộc tấn công quân sự quy mô lớn nhằm vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran vào tuần tới. Lời lẽ của Trump rất rõ ràng – ông liệt kê từng mục tiêu một: nhà máy điện, cầu cống, và thậm chí cả "toàn bộ cơ sở hạ tầng giúp Iran hoạt động".
Những phát ngôn này không chỉ phá tan hy vọng trước đó rằng Mỹ và Iran có thể duy trì liên lạc ngoại giao, mà còn đẩy mạnh tình trạng bế tắc vốn đã căng thẳng giữa hai nước, kéo dài từ vụ tấn công tàu buôn ở eo biển Hormuz, đến bờ vực chiến tranh. Ông Trump nhấn mạnh rằng trừ khi Iran "quay trở lại bàn đàm phán", tuần tới sẽ là một "tuần rất tồi tệ" đối với Tehran.
II. Phản ứng nhanh chóng của Tehran: Bộ Tư lệnh Quân sự Tối cao tuyên bố sẽ tung ra "đòn tấn công sắt đá" để xóa sổ các mục tiêu "như thể chúng chưa từng tồn tại".
Trước mối đe dọa quân sự trực tiếp từ tổng thống Mỹ, Iran đã không chọn cách im lặng hay sử dụng biện pháp ngoại giao, mà đáp trả trực tiếp bằng những lời lẽ quân sự có cường độ gần như tương đương.
Sáng thứ Năm (ngày 16 tháng 7), người phát ngôn của Bộ Tư lệnh Quân sự Tối cao Iran đã đưa ra một tuyên bố mạnh mẽ trên kênh Telegram chính thức. Tuyên bố cảnh báo rõ ràng rằng nếu kế hoạch tấn công của Trump được thực hiện, lực lượng vũ trang Iran sẽ không ngần ngại phát động một cuộc phản công tàn khốc nhằm vào tất cả "cơ sở hạ tầng vẫn còn nguyên vẹn" ở Trung Đông. Người phát ngôn đã sử dụng hình ảnh sống động để mô tả hậu quả của cuộc trả đũa – những mục tiêu này sẽ bị nghiền nát hoàn toàn bởi một "cuộc tấn công bằng thép", không để lại dấu vết, "như thể chúng chưa từng tồn tại".
Tuyên bố này không chỉ trực tiếp thách thức năng lực quân sự của Mỹ mà còn gửi một tín hiệu rõ ràng tới toàn bộ Trung Đông: Sự trả đũa của Iran sẽ không chỉ giới hạn trong lãnh thổ của nước này mà sẽ lan rộng ra khu vực địa lý rộng lớn hơn, không bỏ sót bất kỳ đồng minh hay các bên liên quan nào của Mỹ trong khu vực.
III. Eo biển Hormuz: Iran vạch ra một "lằn ranh đỏ không thể vượt qua", kiên quyết bác bỏ sự can thiệp của Mỹ từ bên ngoài khu vực.
Trong tuyên bố này, người phát ngôn quân đội Iran đã đặc biệt nhấn mạnh eo biển Hormuz là "lằn ranh đỏ" mang tính biểu tượng và chiến lược cao. Người phát ngôn nhấn mạnh rằng trong bất kỳ hoàn cảnh nào, Iran cũng sẽ không cho phép Hoa Kỳ, với tư cách là "cường quốc nước ngoài và ngoài khu vực", can thiệp vào các vấn đề hàng hải và an ninh tại eo biển Hormuz. Ông mô tả lập trường này là "lằn ranh đỏ bất khả xâm phạm đối với Iran" - có nghĩa là ngay cả khi Mỹ tiến hành các cuộc tấn công hạn chế ở các khu vực khác, bất cứ điều gì liên quan đến quyền kiểm soát hoặc các quy tắc đi lại tại eo biển Hormuz sẽ được coi là yếu tố cuối cùng dẫn đến một cuộc phản công toàn diện của Iran.
Eo biển Hormuz, một điểm nghẽn quan trọng trong vận chuyển dầu mỏ toàn cầu, vận chuyển một lượng lớn dầu thô và khí đốt tự nhiên hóa lỏng mỗi ngày, giá trị chiến lược của nó là điều hiển nhiên. Tuyên bố gần đây của Iran đã nâng vấn đề chủ quyền đối với eo biển này lên thành vấn đề sống còn quốc gia, đồng thời chứng minh cho cộng đồng quốc tế thấy rằng bất kỳ sự hiện diện quân sự nào từ bên ngoài nhằm thay đổi cán cân quyền lực ở vùng biển này sẽ vấp phải sự trả đũa từ Iran, bất kể cái giá phải trả là bao nhiêu.
IV. Mở rộng chiến tuyến: Hãng tin Reuters đưa tin Iran đã yêu cầu lực lượng Houthi chuẩn bị phong tỏa tuyến đường vận chuyển dầu trên Biển Đỏ.
Tình hình không chỉ giới hạn ở eo biển Hormuz. Theo các báo cáo truyền thông hôm thứ Năm, trích dẫn các nguồn tin giấu tên, chính phủ Iran đã ban hành chỉ thị kín cho phiến quân Houthi ở Yemen, yêu cầu họ chuẩn bị hành động quân sự để ngay lập tức phong tỏa các tuyến vận chuyển dầu ở Biển Đỏ nếu Mỹ thực sự tiến hành các cuộc tấn công mà Trump đe dọa nhằm vào lãnh thổ Iran.
Nếu thông tin này là đúng, điều đó có nghĩa là Iran đã thiết lập một mạng lưới răn đe đa điểm trải rộng khắp Vịnh Ba Tư, eo biển Hormuz, Biển Ả Rập và thậm chí cả Biển Đỏ. Phiến quân Houthi trước đây đã tiến hành nhiều cuộc tấn công vào các tàu buôn ở Biển Đỏ bằng máy bay không người lái, tên lửa và tàu cao tốc, và khả năng chiến đấu cũng như kinh nghiệm chiến thuật của họ đã được chứng minh trong thực chiến. Động thái này của Iran rõ ràng là một nỗ lực nhằm thiết lập một "mặt trận thứ hai", nhằm mở rộng xung đột sang nhiều tuyến đường thủy khác nhau, nơi quân đội Mỹ sẽ khó tập trung lực lượng, từ đó phân tán khả năng tấn công của Mỹ và làm tăng chi phí can thiệp quân sự cho Mỹ và các đồng minh.
V. Sự leo thang gần đây của xung đột quân sự: Quân đội Mỹ đã tiến hành nhiều đợt tấn công chính xác, và Iran đã trả đũa bằng cách tấn công các quốc gia vùng Vịnh.
Trên thực tế, căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Iran đã leo thang đáng kể vào đầu tuần này. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ đã phát động các cuộc tấn công đầu tiên nhằm vào các mục tiêu bên trong Iran, viện dẫn lý do trả đũa các cuộc tấn công vào tàu buôn ở eo biển Hormuz. Tehran sau đó đã đáp trả bằng cách phát động các cuộc phản công nhằm vào các mục tiêu ở một số quốc gia vùng Vịnh, thể hiện lập trường kiên quyết của Iran chống lại áp lực đơn phương.
Tối thứ Tư (ngày 15 tháng 7) theo giờ miền Đông, Bộ Tư lệnh Trung ương đã phát động một đợt tấn công khác, kéo dài đến 9 giờ tối. Theo báo cáo tác chiến do Bộ Tư lệnh Trung ương công bố trên nền tảng X (trước đây là Twitter), quân đội Mỹ đã sử dụng vũ khí dẫn đường chính xác, tập trung tấn công vào các trung tâm chỉ huy và kiểm soát của Iran, các vị trí phòng không, các cơ sở phóng tên lửa và máy bay không người lái, và các hệ thống giám sát bờ biển. Các cuộc tấn công bao gồm một số địa điểm trọng yếu, trong đó có cảng Bandar Abbas. Mỹ tuyên bố rằng các cuộc tấn công này nhằm mục đích "làm suy yếu hơn nữa khả năng đe dọa các tàu buôn vô tội đi qua eo biển Hormuz của Iran".
Ngoài ra, theo báo cáo từ một số hãng truyền thông Iran, bao gồm cả hãng thông tấn Tasnim, vào tối thứ Năm (ngày 16 tháng 7), quân đội Mỹ đã tấn công nhiều địa điểm cơ sở hạ tầng ở miền nam Iran, bao gồm sân bay, cầu và nhà ga xe lửa, khiến ít nhất hai người thiệt mạng và nhiều người bị thương. Các báo cáo cho biết sân bay Shahr ở tỉnh Sistan-Baluchistan đã bị tên lửa Mỹ tấn công; người dân địa phương nghe thấy ba tiếng nổ lớn gần sân bay, làm một người bị thương. Sân bay bị mất điện, nhưng đám cháy đã được dập tắt.
Báo cáo cũng nêu rõ rằng nhiều địa điểm ở tỉnh Hormozgan đã bị tấn công vào tối hôm đó. Lực lượng Mỹ đã tấn công hai cây cầu trong tỉnh, khiến hai người thiệt mạng và bốn người bị thương; họ cũng tấn công một ga xe lửa ở Bandar Abbas, làm hai người bị thương.
VI. Các kênh ngoại giao gần như bị đóng băng: Bộ Ngoại giao Iran cảnh báo "các chiến binh sẽ đáp trả bằng toàn bộ sức mạnh của họ", khiến thỏa thuận ngừng bắn gần như vô hiệu.
Khi xung đột quân sự leo thang, liên lạc ngoại giao hầu như bị đình trệ. Hôm thứ Tư, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran đã đưa ra lời cảnh báo nghiêm khắc tại một sự kiện công cộng ở Tehran, tuyên bố rằng Iran "không bị trói buộc" và nhấn mạnh rằng các chiến binh Iran sẽ đáp trả bất kỳ hành động gây hấn nào của Hoa Kỳ bằng "toàn bộ sức mạnh và quyền lực của mình".
Điều đáng chú ý là người phát ngôn cũng đề cập đến "các cam kết tương hỗ không được thực hiện trong bản ghi nhớ", ngụ ý rằng Iran trước đây đã kiềm chế một số điều khoản của thỏa thuận, nhưng áp lực liên tục từ Hoa Kỳ đã khiến sự kiềm chế đó không thể duy trì được.
Tuần trước, Trump đơn phương tuyên bố rằng thỏa thuận ngừng bắn ngắn hạn đạt được hồi tháng trước đã "kết thúc". Mặc dù Trump tiết lộ trên Fox Business News hôm thứ Tư rằng các quan chức Iran hy vọng sẽ có một vòng đàm phán mới với đại diện của Mỹ, nhưng tính xác thực và khả thi của "sự sẵn lòng đàm phán" này rất đáng ngờ, xét đến tình hình triển khai quân sự căng thẳng hiện tại và những lời lẽ gay gắt từ cả hai phía. Từ tình hình hiện tại, cả Mỹ và Iran dường như đang áp dụng chiến lược "sử dụng vũ lực để thúc đẩy đàm phán", nhưng việc lạm dụng đòn bẩy quân sự đang thu hẹp cơ hội đàm phán.
VII. Tóm tắt: Cuộc đối đầu đang leo thang và triển vọng hòa bình khu vực không mấy khả quan.
Tóm lại, cuộc đối đầu mới nhất giữa Iran và Hoa Kỳ đã nhanh chóng leo thang từ những lời đe dọa bằng lời nói thành một cuộc đối đầu quân sự ở cấp độ hành động thực tế. Iran sử dụng eo biển Hormuz như một "lằn ranh đỏ", đe dọa "phá hủy toàn bộ cơ sở hạ tầng trong khu vực" để gây sức ép, đồng thời lợi dụng phiến quân Houthi để mở ra một chiến trường sườn ở Biển Đỏ, xây dựng một hệ thống phòng thủ và phản công đa tầng, đa hướng. Mặt khác, Hoa Kỳ đã chứng minh khả năng quân sự áp đảo của mình bằng hai đợt tấn công chính xác liên tiếp và gây áp lực tâm lý thông qua các tuyên bố công khai từ tổng thống của họ. Cả hai bên đều không cho thấy bất kỳ dấu hiệu đáng kể nào về việc nhượng bộ, thỏa thuận ngừng bắn trên thực tế đã chết, và các kênh ngoại giao đầy rẫy những lời lẽ ồn ào và mâu thuẫn.
Trong bối cảnh đó, an ninh hàng hải, sự ổn định nguồn cung năng lượng và tình hình an ninh của các nước láng giềng ở Trung Đông đều sẽ phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng. Cộng đồng quốc tế cần khẩn cấp có sự can thiệp ngoại giao chủ động hơn; nếu không, bất kỳ tính toán sai lầm hoặc sự kiện không lường trước nào cũng có thể kéo toàn bộ khu vực Vịnh và thậm chí cả Trung Đông rộng lớn hơn vào một cuộc xung đột chưa từng có.
Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi 1: Tại sao eo biển Hormuz lại quan trọng đối với cả Iran và Hoa Kỳ?
Eo biển Hormuz, nằm ở cửa vịnh Ba Tư, là một trong những điểm nghẽn quan trọng nhất thế giới đối với vận chuyển dầu mỏ. Khoảng một phần ba lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển toàn cầu đi qua eo biển này, và các quốc gia sản xuất dầu lớn như Ả Rập Xê Út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Kuwait và Iraq phụ thuộc rất nhiều vào tuyến đường thủy này để xuất khẩu dầu thô. Đối với Iran, việc kiểm soát eo biển Hormuz không chỉ thể hiện ảnh hưởng địa chính trị to lớn mà còn là "công cụ răn đe bất đối xứng" mạnh mẽ nhất của nước này trước áp lực quân sự từ bên ngoài. Iran có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu trong thời gian ngắn thông qua các phương pháp như rải thủy lôi, tấn công bằng tàu cao tốc hoặc phong tỏa tên lửa, từ đó buộc các nước quốc tế phải can thiệp và hòa giải. Đối với Hoa Kỳ, đảm bảo tự do hàng hải trong eo biển là nghĩa vụ cốt lõi để duy trì an ninh năng lượng toàn cầu và bảo vệ lợi ích của các đồng minh, đồng thời tượng trưng cho sự thống trị quân sự của nước này ở Trung Đông. Do đó, cuộc đấu tranh giữa hai bên về tuyến đường thủy này về cơ bản là một cuộc xung đột trực tiếp giữa quyền sinh tồn chiến lược và sự thống trị bá quyền.
Câu hỏi 2: Iran muốn nhắm đến những mục tiêu cụ thể nào khi nói "phá hủy toàn bộ cơ sở hạ tầng trong khu vực"?
Tuyên bố của quân đội Iran về "toàn bộ cơ sở hạ tầng trong khu vực" tuy mơ hồ nhưng lại có sức răn đe rất cao. Các nhà phân tích quân sự thường tin rằng điều này bao gồm các căn cứ quân sự của Mỹ, các cơ sở hậu cần và các trạm radar cảnh báo sớm ở các quốc gia vùng Vịnh (như Bahrain, Qatar và UAE), và cũng có thể bao gồm các cảng xuất khẩu dầu mỏ, các cơ sở cảng biển, các nhà máy khử muối và lưới điện của các quốc gia vùng Vịnh hợp tác với Mỹ. Hơn nữa, một số cơ sở chiến lược bên trong Israel cũng được coi là mục tiêu tiềm năng. Việc Iran sử dụng ngôn từ cực đoan như "không thể truy dấu" nhằm truyền tải quyết tâm "leo thang toàn diện bất chấp hậu quả", chứ không phải là mô tả chính xác về một danh sách tấn công cụ thể. Mục đích thực sự của họ là tạo ra sự không chắc chắn, khiến Mỹ và các đồng minh khu vực do dự trong việc đưa ra quyết định.
Câu hỏi 3: Vai trò của phiến quân Houthi ở Biển Đỏ là gì? Tại sao Iran cần dựa vào họ?
Phiến quân Houthi là một nhóm vũ trang chống chính phủ ở miền bắc Yemen, từ lâu đã được Iran hỗ trợ về chính trị, quân sự và tài chính, và được coi là lực lượng ủy nhiệm quan trọng của Iran ở bán đảo Ả Rập. Biển Đỏ là tuyến đường vận chuyển quan trọng nối liền Ấn Độ Dương và Địa Trung Hải; việc tiếp cận và rời khỏi kênh đào Suez đòi hỏi phải đi qua eo biển Bab el-Mandeb ở phía nam Biển Đỏ. Yêu cầu của Iran đối với lực lượng Houthi chuẩn bị đóng cửa tuyến đường vận chuyển dầu trên Biển Đỏ, trên thực tế, là một sự triển khai chiến lược để mở ra một "mặt trận thứ hai". Nếu lực lượng Houthi sử dụng tên lửa, máy bay không người lái hoặc thủy lôi để tấn công các tàu buôn trên Biển Đỏ, chi phí bảo hiểm vận tải biển toàn cầu sẽ tăng vọt, và giá dầu quốc tế sẽ biến động mạnh. Bằng cách sử dụng các lực lượng ủy nhiệm thay vì can thiệp trực tiếp, Iran làm tăng độ khó khăn cho quân đội Mỹ trong việc đáp trả (khiến việc tấn công trực tiếp lãnh thổ Iran trở nên khó khăn) đồng thời bảo toàn không gian ngoại giao - một chiến thuật điển hình của "chia sẻ chi phí và chuyển rủi ro".
Câu hỏi 4: Các cuộc tấn công chính xác gần đây của Bộ Tư lệnh Trung ương Hoa Kỳ đã đạt được những kết quả gì?
Theo báo cáo tác chiến do Bộ Tư lệnh Trung ương công bố, quân đội Mỹ đã sử dụng vũ khí dẫn đường chính xác để tấn công các trung tâm chỉ huy, vị trí phòng không, cơ sở tên lửa/máy bay không người lái và các địa điểm giám sát bờ biển của Iran. Việc lựa chọn các mục tiêu này tuân theo một logic chiến thuật rõ ràng: làm tê liệt trung tâm chỉ huy làm suy yếu khả năng phối hợp tác chiến trên chiến trường của Iran; phá hủy các vị trí phòng không và tên lửa làm giảm mối đe dọa của nước này đối với tàu chiến, máy bay và tàu buôn của Mỹ; và làm gián đoạn các cơ sở giám sát bờ biển làm giảm đáng kể khả năng trinh sát thời gian thực của Iran đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz, do đó hạn chế khả năng nhận thức tình hình của nước này để tiến hành các cuộc tấn công theo nhóm vào tàu chiến tốc độ cao hoặc tên lửa chống hạm đặt trên bờ. Tuy nhiên, các cuộc tấn công như vậy thường chỉ tạm thời vô hiệu hóa khả năng quân sự của Iran; lực lượng tên lửa phân tán và các cơ sở ngầm của nước này vẫn duy trì hỏa lực phản công đáng kể. Do đó, thuật ngữ "làm suy yếu" chứ không phải "loại bỏ" mối đe dọa từ Iran phản ánh hiệu quả quân sự hạn chế của cuộc tấn công này.
Câu hỏi 5: Liệu Mỹ và Iran có thể quay lại bàn đàm phán hay không?
Mặc dù khả năng đó tồn tại, nhưng ngưỡng để đạt được điều đó là vô cùng cao. Việc ông Trump đồng thời tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn đã kết thúc và ám chỉ rằng Iran muốn đàm phán cho thấy một chiến lược mâu thuẫn: cả hai bên đang tham gia vào một trò chơi "đứng trên bờ vực" - leo thang áp lực quân sự để buộc bên kia nhượng bộ và quay trở lại các điều khoản đàm phán thuận lợi hơn. Tuy nhiên, Iran đã tuyên bố eo biển Hormuz là "lằn ranh đỏ" và công khai cam kết trả đũa tàn khốc. Nếu Mỹ đề xuất đàm phán sau một cuộc tấn công, áp lực chính trị trong nước ở Iran sẽ khiến việc chấp nhận trở nên nhanh chóng và khó khăn. Ngược lại, nếu Iran thể hiện sự yếu đuối trước, điều đó có thể bị coi là dấu hiệu của sự yếu đuối, càng khuyến khích hành động quân sự của Mỹ. Do đó, việc nối lại đàm phán đòi hỏi sự trung gian mạnh mẽ từ ít nhất một bên thứ ba (như Oman, Qatar hoặc Trung Quốc) và một sự đồng thuận kỹ thuật riêng tư giữa hai bên để "ngừng bắn trước, sau đó thảo luận các điều kiện". Với cường độ đối đầu quân sự hiện tại, triển vọng về một bước đột phá ngoại giao trong ngắn hạn là khá ảm đạm.
Câu hỏi 6: Điều này sẽ tác động như thế nào đến giá dầu quốc tế?
Trong ngắn hạn, những gián đoạn mới đối với hoạt động vận chuyển hàng hóa ở eo biển Hormuz, xung đột quân sự leo thang giữa Mỹ và Iran, và lượng dự trữ dầu toàn cầu đã ở mức thấp kỷ lục sẽ đẩy giá dầu lên cao do rủi ro địa chính trị. Một số tổ chức dự đoán rằng nếu tình hình tiếp tục xấu đi, giá dầu Brent có thể tăng lên 90 USD hoặc thậm chí 100 USD/thùng. Tuy nhiên, trong trung và dài hạn, khi các tuyến đường vòng được kích hoạt dần dần, các nước sản xuất dầu của OPEC+ báo hiệu tăng sản lượng, và Mỹ tìm cách giảm leo thang căng thẳng chính trị trong bối cảnh giá dầu cao, rủi ro địa chính trị sẽ giảm dần, gây áp lực giảm giá dầu. Xu hướng chung có thể là sự tăng mạnh ban đầu, sau đó là suy yếu và biến động rộng. Tóm lại, giá dầu dự kiến sẽ tương đối mạnh trong ngắn hạn nhưng phụ thuộc rất nhiều vào diễn biến tình hình, đồng thời đối mặt với rủi ro giảm đáng kể trong trung hạn.
Vào lúc 10:04 giờ Bắc Kinh, giá dầu thô của Mỹ hiện đang giao dịch ở mức 79,19 USD/thùng.
- Cảnh Báo Rủi Ro và Miễn Trừ Trách Nhiệm
- Thị trường có rủi ro, đầu tư cần thận trọng. Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư cá nhân, cũng không xem xét một số mục tiêu đầu tư cụ thể, tình hình tài chính hoặc nhu cầu của người dùng. Việc đầu tư dựa trên nội dung này là trách nhiệm của người dùng.
