Lãi suất chính sách hiện tại của Ngân hàng Nhật Bản vẫn ở mức 0,75%, mức cao nhất kể từ năm 1995. Lạm phát lõi dự kiến sẽ duy trì ổn định trên mức mục tiêu 2% trong năm thứ hai liên tiếp, với chỉ số giá tiêu dùng lõi (CPI) dự kiến đạt 2,8% trong năm tài chính 2026. Hơn nữa, động lực lạm phát đã chuyển từ "nhập khẩu" sang "nội sinh", và một vòng xoáy "lương - giá" đang hình thành.



Tuy nhiên, các chỉ số kinh tế cơ bản đang báo động đỏ. Ngân hàng Nhật Bản đã giảm một nửa dự báo tăng trưởng GDP cho năm tài chính 2026 từ 1,0% xuống còn 0,5%, và GDP thực tế quý đầu tiên giảm với tốc độ hàng năm là 2,9%, trong khi chỉ số tâm lý kinh doanh của ngành dịch vụ giảm xuống mức thấp nhất trong bốn năm. Tình trạng "lạm phát đình trệ" đặc trưng bởi lạm phát gia tăng và tăng trưởng giảm sút chính là mâu thuẫn cốt lõi mà Ngân hàng Nhật Bản đang phải đối mặt.

Ngân hàng Nhật Bản đang đứng trước ngã ba đường trong quá trình bình thường hóa chính sách: nhìn về phía trước, xác suất tăng lãi suất vào tháng 6 đã tăng lên 66%, và những bất đồng nội bộ đã chuyển từ "có nên tăng lãi suất hay không" sang "khi nào nên tăng lãi suất"; những lý do dẫn đến sự do dự bao gồm bất ổn địa chính trị, suy thoái kinh tế và lo ngại về môi trường tài chính. Bất kể việc tăng lãi suất có xảy ra vào tháng 6 hay không, một xu hướng rõ ràng đã được thiết lập - việc tăng lãi suất chỉ là vấn đề thời gian, chứ không phải hướng đi.

Nguyên nhân dẫn đến việc tăng lãi suất

Về vấn đề lạm phát, Chỉ số giá sản xuất (PPI) của Nhật Bản đã tăng vọt 4,9% so với cùng kỳ năm ngoái trong tháng 4, vượt xa kỳ vọng của thị trường là 3,0%. Là một chỉ báo hàng đầu của Chỉ số giá tiêu dùng (CPI), PPI cho thấy áp lực lạm phát đối với người tiêu dùng trong tương lai có thể sẽ gia tăng hơn nữa.

Về tăng trưởng tiền lương, số liệu sơ bộ từ báo cáo mùa xuân năm 2026 cho thấy tiền lương đã tăng 5,26%, duy trì ở mức cao trên 5% trong năm thứ ba liên tiếp. Phạm vi tăng lương cũng mở rộng từ các doanh nghiệp lớn sang các doanh nghiệp vừa và nhỏ (5,05%), cho thấy đang hình thành vòng xoáy "tiền lương - giá cả".

Tuy nhiên, số liệu GDP cho thấy sự khác biệt. GDP quý đầu tiên chỉ tăng 0,5% so với quý trước, trong đó xuất khẩu ròng đóng góp 0,4 điểm phần trăm và nhu cầu nội địa chỉ đóng góp 0,1 điểm phần trăm; tiêu dùng tư nhân thực tế giảm 0,1%. Sự yếu kém của nhu cầu nội địa đã trở thành một trở ngại lớn đối với việc tăng lãi suất—lạm phát do chi phí đẩy chưa chuyển hóa hiệu quả thành tăng trưởng do nhu cầu thúc đẩy.

Áp lực từ bên ngoài: Sự mất giá của đồng Yên và cú sốc năng lượng

Vào thứ Hai (ngày 18 tháng 5), tỷ giá USD/JPY giao dịch quanh mức 158,94, sẵn sàng cho ngày tăng thứ sáu liên tiếp. Mặc dù Bộ Tài chính Nhật Bản đã can thiệp mạnh vào thị trường ngoại hối ở gần mức 160, nhưng tác động đang giảm dần – thị trường đã tiến gần đến "ranh giới đỏ" đó một lần nữa, và thời gian cần thiết để tỷ giá trở lại mức trước khi can thiệp lần này dài hơn đáng kể.

Áp lực lạm phát nhập khẩu tiếp tục gia tăng. Do việc đóng cửa eo biển Hormuz, Nhật Bản, một quốc gia gần như hoàn toàn phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng, đang phải gánh chịu sự gia tăng trực tiếp chi phí thương mại và sự suy giảm điều khoản thương mại do giá dầu thô tăng cao, làm trầm trọng thêm áp lực lạm phát trong nước.

Chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật Bản đang gây khó khăn trong việc thu hẹp. Dữ liệu từ công cụ CME FedWatch cho thấy thị trường đang dự báo xác suất 48% về việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất vào tháng 12. Ngay cả khi Ngân hàng Nhật Bản (BOJ) tăng lãi suất lên 1,0%, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 2 năm và 10 năm vẫn duy trì mức chênh lệch đáng kể từ 150 đến 250 điểm cơ bản. Cho đến khi chênh lệch lãi suất này thu hẹp đáng kể, đồng yên sẽ tiếp tục chịu áp lực, và môi trường bên ngoài này là lý do chính thúc đẩy BOJ đẩy nhanh tốc độ tăng lãi suất.

Phe diều hâu kêu gọi tăng lãi suất, phe bồ câu lo ngại về tăng trưởng.

Ban hoạch định chính sách của Ngân hàng Nhật Bản đang thể hiện sự chia rẽ công khai hiếm thấy. Đại diện theo đường lối cứng rắn Kazuyuki Masai đã công khai kêu gọi "tăng nhanh lãi suất chính sách", cảnh báo rằng cuộc chiến đang diễn ra tạo ra rủi ro lạm phát dai dẳng mà Nhật Bản phải giải quyết. Đáng chú ý, tại cuộc họp tháng 4, ba thành viên đã bỏ phiếu tăng lãi suất lên 1,0%, đánh dấu lần đầu tiên có ba thành viên bỏ phiếu chống lại điều này trong nhiệm kỳ của Thống đốc Kazuo Ueda. Bản tóm tắt ý kiến cho thấy một số thành viên nhấn mạnh rằng "nếu rủi ro lạm phát giá cả gia tăng, tốc độ tăng lãi suất phải được đẩy nhanh mà không do dự".

Các thành viên theo quan điểm ôn hòa giữ lập trường thận trọng. Họ tin rằng lạm phát hiện tại chủ yếu do chi phí tăng cao, và nền tảng phục hồi nhu cầu nội địa vẫn còn mong manh. Dữ liệu GDP quý I cho thấy tiêu dùng tư nhân giảm 0,1%, và chỉ số tâm lý ngành dịch vụ giảm xuống mức thấp nhất trong bốn năm là 40,8. Hơn nữa, tỷ lệ nợ chính phủ trên GDP của Nhật Bản vượt quá 260%, và việc tăng lãi suất sẽ làm tăng đáng kể chi phí lãi vay, gây ra thách thức nghiêm trọng cho tài chính công. Một số thành viên ủng hộ việc duy trì hiện trạng và chờ đợi thêm dữ liệu để xác nhận liệu lạm phát có thực sự bền vững hay không. Sự chia rẽ nội bộ này khiến đường lối chính sách của Ngân hàng Nhật Bản trở nên rất không chắc chắn.

Tháng Sáu, tháng Bảy, hay chúng ta nên đợi thêm một chút nữa?

Xét đến áp lực lạm phát, nền kinh tế yếu kém và những chia rẽ nội bộ, có ba kịch bản khả thi cho con đường tương lai của Ngân hàng Nhật Bản:

Kịch bản 1 – Lãi suất tăng lên 0,75% vào tháng 7, với một đợt điều chỉnh khác vào cuối năm. Kịch bản này giả định không có sự xấu đi thêm nào ở Trung Đông, rằng cuộc họp tháng 6 duy trì lãi suất nhưng đưa ra tín hiệu rõ ràng về chính sách tiền tệ thắt chặt, và việc tăng lãi suất được xác nhận dựa trên dữ liệu lạm phát và tiền lương tháng 7. Đây là một giải pháp thỏa hiệp nhằm cân bằng giữa nhu cầu nội địa mong manh và áp lực lạm phát.

Kịch bản thứ hai – Tăng lãi suất vào tháng Sáu, đạt 1,0% vào cuối năm. Nếu chỉ số giá sản xuất (PPI) tháng Tư (4,9%) và CPI tiếp theo tiếp tục vượt kỳ vọng, và đồng yên chịu áp lực giảm giá ngày càng tăng (tiến gần mốc 160), ngân hàng trung ương có thể chọn hành động sớm hơn dự kiến vào tháng Sáu. Nếu lời kêu gọi từ các thành viên có quan điểm cứng rắn như Kazuyuki Masai nhận được nhiều sự ủng hộ hơn, tốc độ tăng lãi suất sẽ tăng nhanh đáng kể.

Kịch bản 3 – Không thay đổi cho đến quý 4. Nếu tình hình ở Trung Đông đột ngột leo thang, khiến giá dầu tăng vọt, hoặc tăng trưởng kinh tế toàn cầu giảm mạnh, Ngân hàng Nhật Bản có thể chọn cách chờ đợi và quan sát đến quý 4. Tuy nhiên, điều này ít có khả năng xảy ra, vì lạm phát dai dẳng và áp lực lên đồng yên liên tục làm giảm khả năng chờ đợi.

Nhìn chung, việc tăng lãi suất chỉ là vấn đề thời gian chứ không phải hướng đi, với kịch bản cơ bản cho thấy hành động này sẽ diễn ra vào tháng 7.

Liệu đợt giảm giá mạnh trong ngắn hạn có phải là thời điểm tốt để mua vào? Chênh lệch lãi suất trung hạn có khả năng sẽ tiếp tục chi phối thị trường.

Lộ trình tăng lãi suất của Ngân hàng Nhật Bản sẽ tác động theo từng giai đoạn lên tỷ giá USD/JPY:

Ngắn hạn (1-3 tháng): Nếu Ngân hàng Nhật Bản tăng lãi suất vào tháng 6 hoặc tháng 7, điều này có thể gây ra sự giảm mạnh 2-3% trong tỷ giá USD/JPY, kiểm tra vùng 155-156. Tuy nhiên, do chênh lệch lãi suất USD/JPY vẫn ở mức 150-250 điểm cơ bản, bất kỳ sự phục hồi nào của đồng yên do việc tăng lãi suất gây ra đều có thể được xem là cơ hội mua đô la khi giá giảm. Rủi ro can thiệp (mức 160) sẽ tiếp tục hạn chế tiềm năng tăng giá, khiến tỷ giá dao động trong phạm vi 155-160.

Trung hạn (6-12 tháng): Tỷ giá USD/JPY sẽ phụ thuộc vào tốc độ hội tụ của sự khác biệt giữa chính sách tiền tệ của Mỹ và Nhật Bản. Nếu xác suất Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất vào tháng 12 tiếp tục tăng (hiện tại là 48%), trong khi Ngân hàng Nhật Bản chỉ tăng lãi suất nhẹ lên 0,75%-1,0%, thì chênh lệch lãi suất sẽ vẫn đáng kể, khiến việc đảo ngược xu hướng suy yếu của đồng yên trở nên khó khăn. Tỷ giá USD/JPY có thể lại thách thức mức 160 hoặc thậm chí 162. Ngược lại, nếu Ngân hàng Nhật Bản tăng lãi suất lên 1% cao hơn dự kiến và kỳ vọng về việc Fed cắt giảm lãi suất lại trỗi dậy, đồng yên có thể phục hồi lên khoảng 150.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đang đứng trước ngã ba đường trong quá trình bình thường hóa chính sách. Lạm phát tiếp tục cao hơn dự kiến, áp lực ngày càng gia tăng đối với đồng yên khiến nó mất giá, và những bất đồng nội bộ chuyển từ "có nên tăng lãi suất hay không" sang "khi nào nên tăng lãi suất" đều dẫn đến một kết luận rõ ràng: việc tăng lãi suất chỉ là vấn đề thời gian, chứ không phải hướng đi. Mặc dù sự phục hồi mong manh của nhu cầu nội địa đặt ra một hạn chế, nhưng thời gian chờ đợi đang ngày càng bị thu hẹp.

Các mốc thời gian quan sát chính:

Ngày 29 tháng 5: Dữ liệu CPI tháng 5 được công bố; nếu tiếp tục vượt kỳ vọng, khả năng tăng lãi suất vào tháng 6/7 sẽ tăng lên.

Ngày 8 tháng 6: Số liệu GDP quý 1 cuối cùng, xác nhận mức độ phục hồi của nhu cầu nội địa.

Ngày 15-16 tháng 6: Cuộc họp chính sách tiếp theo của Ngân hàng Nhật Bản; trọng tâm là liệu cuộc họp này có báo hiệu việc tăng lãi suất vào tháng 7 hay không.

Ngày 31 tháng 7: Nếu lãi suất không thay đổi trong tháng 6, cuộc họp tháng 7 là thời điểm có khả năng tăng lãi suất cao nhất.

Trước đó, tỷ giá USD/JPY được dự đoán sẽ dao động trong khoảng từ 155 đến 160, và xu hướng suy yếu ngắn hạn của đồng yên khó có thể thay đổi.

Vào lúc 13:12 giờ Bắc Kinh, tỷ giá USD/JPY hiện đang ở mức 158,98/99.