Viễn cảnh Mỹ tấn công Iran vào năm 2026 đang gây biến động giá dầu, nhưng các nhà phân tích cho rằng một cuộc tấn công như vậy sẽ đòi hỏi một cam kết quân sự lớn hơn nhiều và việc triển khai phức tạp hơn so với những gì Mỹ hiện có.

Vào thứ Sáu (ngày 13 tháng 2) trong phiên giao dịch châu Á, giá vàng giao ngay biến động và tăng lên, hiện đang giao dịch quanh mức 4.980 USD/ounce, tăng khoảng 1,2% so với ngày hôm trước.



Căng thẳng vẫn ở mức cao, với việc Mỹ và Iran rơi vào bế tắc bất chấp các cuộc đàm phán tại Oman tuần trước. Tháng trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tăng cường áp lực lên chế độ Iran, viện dẫn lý do là cuộc đàn áp tàn bạo đối với những người biểu tình chống chính phủ trên khắp đất nước.

Tuần này, ông Trump cho biết ông vẫn đang cân nhắc việc điều động thêm một tàu sân bay thứ hai đến Trung Đông, ngay cả khi Washington và Tehran sẵn sàng nối lại đàm phán. Hôm thứ Ba, ông đe dọa Iran bằng các biện pháp “rất khắc nghiệt” nếu nước này không đồng ý với các yêu cầu của Mỹ - từ việc ngừng các hoạt động làm giàu uranium đến việc giảm chương trình tên lửa đạn đạo.

Tháng 1 vừa qua, Hoa Kỳ đã triển khai nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln đến Trung Đông, nâng tổng số tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường trong khu vực lên sáu chiếc. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng điều này vẫn chưa đủ để lật đổ chế độ Iran. Việc thực hiện lời đe dọa "rất khắc nghiệt" sẽ đồng nghĩa với việc lao vào một cuộc xung đột kéo dài trong một khu vực mà ông Trump vốn đã thận trọng .

Alireza Ahmadi, nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chính sách An ninh Geneva, cho biết: "Hoa Kỳ không có sự hiện diện quân sự đầy đủ trong khu vực để hỗ trợ một chiến dịch quân sự quy mô lớn, dài hạn ở Iran, điều cần thiết để đạt được bất kỳ mục tiêu quân sự quan trọng nào."

Ông Trump cũng đã gia tăng áp lực lên Cộng hòa Hồi giáo Iran, gây thêm khó khăn tài chính cho một nền kinh tế vốn đã bị tê liệt bởi các lệnh trừng phạt. Chỉ mới tháng trước, ông đã đe dọa áp thuế đối với bất kỳ quốc gia nào mua hàng hóa hoặc dịch vụ từ Iran.

Tuy nhiên, vẫn chưa rõ mọi việc sẽ diễn biến như thế nào tiếp theo. Ali Waez, giám đốc dự án Iran tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, cho biết: "Tổng thống Trump nổi tiếng là người khó đoán", nhưng ông cũng nói thêm rằng Trump hiểu rằng "vấn đề Iran không phải là một giải pháp quân sự đơn giản và dễ dàng".

Liệu Mỹ có tấn công Iran một lần nữa không?

Michael Rubin, cựu quan chức Lầu Năm Góc và chuyên gia cao cấp tại Viện Doanh nghiệp Mỹ, cho biết: "Cái giá phải trả cho việc không tấn công Iran sẽ là vô cùng lớn." Ông nói thêm rằng nếu Trump không hành động, "di sản chính trị của ông ấy sẽ là: một tổng thống đã trao vũ khí hạt nhân cho Iran."

Bob McNally, chủ tịch của Rapidan Energy Group, cho biết: "Tổng thống đang ở trong tình thế khó xử, ông ấy không có nhiều lựa chọn, và đây là thời điểm rất nguy hiểm." McNally nói thêm rằng chương trình tên lửa đạn đạo của Iran đồng nghĩa với việc "chúng ta phải thực hiện các biện pháp quyết liệt vì Iran rất mạnh."

Ông Trump có những lựa chọn nào?

Tuần trước, ông Trump nói rằng Lãnh đạo tối cao của Iran, Ayatollah Khamenei, nên "rất lo ngại".

Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng chiến dịch chống lại giới lãnh đạo Iran sẽ không đơn giản như việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro.

Alireza Ahmadi nói, "Chính phủ Iran không phải là Venezuela." Ông cũng tuyên bố rằng ngay cả khi Hoa Kỳ lật đổ Khamenei, "một người kế nhiệm sẽ được bầu ngay lập tức, và quân đội sẽ thực sự kiểm soát đất nước trong tương lai gần."

Quyền lực ở Iran tập trung cao độ trong tay Khamenei. Mặc dù có chức vụ tổng thống, nhưng Khamenei là người đưa ra tất cả các quyết định chính trị, quân sự và đối ngoại cho Cộng hòa Hồi giáo. Trong ba thập kỷ qua, Khamenei nắm giữ quyền lực tối cao với sự hỗ trợ của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, lực lượng này không chỉ hỗ trợ thực hiện các chính sách của chế độ mà còn đóng vai trò quan trọng trong chính sách đối ngoại.

Rubin tuyên bố rằng ngay cả khi Hoa Kỳ lật đổ Khamenei và đưa một quan chức của chế độ lên thay thế ông ta, số phận của Vệ binh Cách mạng vẫn sẽ là một "vấn đề chưa được giải quyết".

Waez tuyên bố: "Hoa Kỳ không thể thay đổi chế độ chỉ bằng sức mạnh không quân mà không triển khai bất kỳ lực lượng mặt đất nào (cho dù là lực lượng Hoa Kỳ hay lực lượng đối lập Iran). Điều đó chỉ có thể biến đổi chế độ thành một hình thức khác—có lẽ còn tồi tệ hơn, hoặc biến Iran thành một quốc gia thất bại khác."

Ahmadi tin rằng việc thay đổi chế độ ở Iran "sẽ đòi hỏi ít nhất mức độ cam kết quân sự như trong cuộc chiến tranh Iraq, điều mà Trump khó có thể ủng hộ." Từ năm 2003 đến năm 2011, 4.500 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng ở Iraq.

Nhà Trắng tuyên bố các cơ sở hạt nhân của Iran đã bị "phá hủy" sau khi tiến hành các cuộc tấn công vào ba địa điểm hạt nhân lớn của Iran vào năm 2025. Iran nhanh chóng sửa chữa thiệt hại cho các căn cứ tên lửa đạn đạo của mình, nhưng phân tích cho thấy nước này chỉ thực hiện "sửa chữa hạn chế" đối với các cơ sở hạt nhân lớn bị Hoa Kỳ nhắm mục tiêu.

Iran từ lâu vẫn khẳng định không có kế hoạch phát triển vũ khí hạt nhân. Khi Washington và Tehran nối lại đàm phán, Iran đề xuất hạn chế làm giàu uranium ở mức thấp. Kể từ khi thỏa thuận hạt nhân Iran sụp đổ năm 2018, Hoa Kỳ luôn phản đối mọi hoạt động làm giàu uranium của Iran.

Mặc dù Hoa Kỳ đã tuyên bố sẽ tấn công Iran nếu nước này khởi động lại các chương trình hạt nhân và tên lửa, nhưng vẫn chưa rõ liệu các cơ sở này có trở thành mục tiêu một lần nữa hay không. "Cả hai lựa chọn đều có thể dẫn đến sự trả đũa không cân xứng từ phía Iran, có khả năng leo thang cuộc đối đầu thành một cuộc chiến tranh khu vực", ông Vaez nhận định.

Khả năng Iran trả đũa

Iran đã tuyên bố sẽ trả đũa các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực nếu Washington phát động một cuộc tấn công.

Ahmadi tuyên bố: "Iran đang đặt cược rằng Hoa Kỳ không có đủ tên lửa đánh chặn và hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD để bảo vệ các doanh trại và cơ sở quân sự rộng lớn của họ trên khắp Trung Đông, cũng như không thể bảo vệ Israel."

Hoa Kỳ duy trì khoảng 40.000 quân nhân tại Trung Đông. Nước này có các căn cứ ở vùng Vịnh Ba Tư, bao gồm Bộ Tư lệnh Hải quân Trung tâm Hoa Kỳ ở Bahrain, Căn cứ Không quân Al Udeid ở Qatar - nơi bị Iran tấn công vào mùa hè năm 2025 - và Căn cứ Không quân Al Dhafra phía nam Abu Dhabi.

Ông Waez tuyên bố: "Iran chắc chắn sẽ tấn công các căn cứ quân sự và hải quân của Mỹ ở Iraq, Syria và khu vực Vịnh Ba Tư, và cũng rất có khả năng sẽ tấn công Israel, với các lực lượng ủy nhiệm còn lại của họ có thể tham gia vào cuộc tấn công."

Ahmadi nói thêm: "Iran dường như đang chuẩn bị cho một cuộc đối đầu quân sự có thể kéo dài hàng tuần hoặc thậm chí hàng tháng. Có vẻ như giới lãnh đạo Iran cảm thấy rằng Hoa Kỳ đã đánh giá quá cao khả năng của họ và một cuộc chiến quy mô lớn có thể cần thiết để sửa chữa sai lầm này."

Rủi ro địa chính trị và logic trú ẩn an toàn của vàng: Giá vàng được hỗ trợ bởi cuộc đối đầu Mỹ-Iran.

Căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran vào đầu năm 2026 đã tạo ra động lực tăng giá rõ rệt cho vàng. Bất chấp những lời đe dọa quân sự mạnh mẽ từ chính quyền Trump, các báo cáo nhìn chung đều chỉ ra một kết luận cốt lõi: Mỹ thiếu khả năng quân sự để nhanh chóng giải quyết vấn đề Iran, và bất kỳ cuộc tấn công đáng kể nào cũng sẽ tốn kém và có những hậu quả khó lường. Tình huống "rủi ro cao, xác suất thấp" này chính xác là môi trường thuận lợi điển hình nhất cho vàng .

Theo logic này, sự tăng giá vàng không chỉ đơn thuần do tâm lý thị trường thúc đẩy, mà còn là sự định giá hợp lý cho một môi trường địa chính trị "rủi ro cao, khó giải quyết và kéo dài". Chừng nào cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran vẫn ở trong tình trạng "không đạt được thỏa thuận, không thắng lợi trong chiến tranh và không có cách nào rút lui", thì việc mua vàng như một tài sản trú ẩn an toàn sẽ vẫn được duy trì .



(Biểu đồ giá vàng giao ngay hàng ngày, nguồn: FX678)

Vào lúc 9 giờ 49 phút sáng theo giờ Bắc Kinh, giá vàng giao ngay ở mức 4.986,88 đô la Mỹ/ounce.