Việc mua vàng của các ngân hàng trung ương đạt mức cao kỷ lục từ năm 2022 đến năm 2024, chủ yếu do các thị trường mới nổi thúc đẩy; tuy nhiên, vào năm 2026, chịu ảnh hưởng bởi xung đột Mỹ-Iran, giá dầu cao và áp lực lạm phát, một số ngân hàng trung ương đã chuyển sang bán vàng để ổn định tiền tệ và có được thanh khoản. Vào thứ Tư (ngày 15 tháng 4) trong giờ giao dịch châu Á, giá vàng giao ngay dao động quanh mức 4.845 USD/ounce, sau khi phục hồi trong vài ngày giao dịch trước đó do chỉ số đô la Mỹ suy yếu.

Giá vàng đang chịu một số áp lực ngắn hạn, và giá giao ngay vẫn còn cách xa mức cao kỷ lục 5.596,33 USD đạt được vào đầu năm. Tuy nhiên, các chuyên gia tin rằng động thái này là một biện pháp cần thiết để đối phó với cuộc khủng hoảng đột ngột và không làm thay đổi vị thế chiến lược của vàng như một tài sản dự trữ dài hạn.

kỷ lục mua vàng của ngân hàng trung ương

Việc mua vàng của các ngân hàng trung ương trên toàn cầu đã đạt mức chưa từng có trong những năm gần đây. Từ năm 2022 đến năm 2024, các ngân hàng trung ương đã mua ròng hơn 1.000 tấn vàng mỗi năm, vượt xa mức trung bình của thập kỷ trước. Mặc dù tốc độ có phần chậm lại vào năm 2025, lượng mua ròng vẫn đạt 863 tấn trong năm đó, vẫn nằm trong phạm vi cao kỷ lục.

Làn sóng mua vàng này chủ yếu được thúc đẩy bởi các ngân hàng trung ương của các thị trường mới nổi, những ngân hàng đang tăng dự trữ vàng để đa dạng hóa rủi ro và giảm sự phụ thuộc vào tài sản bằng đô la . Ba Lan, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ nằm trong số những người mua chính. Dữ liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới cho thấy việc mua vàng của các ngân hàng trung ương đã trở thành một động lực cấu trúc quan trọng hỗ trợ đà tăng giá vàng dài hạn, với việc tiếp tục mua vào ngay cả khi giá vàng liên tục đạt mức cao kỷ lục .

Nguyên nhân dẫn đến việc một số ngân hàng trung ương bán vàng gần đây.

Bước sang năm 2026, một số ngân hàng trung ương đã chuyển sang bán hoặc tạm ngừng mua vàng, chủ yếu do xung đột leo thang giữa Mỹ và Iran và nguy cơ phong tỏa eo biển Hormuz. Xung đột này dẫn đến giá dầu cao và biến động mạnh, đẩy kỳ vọng lạm phát toàn cầu lên cao và thu hẹp phạm vi cắt giảm lãi suất. Môi trường lãi suất cao này làm giảm sức hấp dẫn của vàng, vốn không sinh lãi .

Hơn nữa, các thị trường mới nổi đang chịu áp lực giảm giá trị tiền tệ, dẫn đến việc một số ngân hàng trung ương phải bán vàng để có được thanh khoản đô la và ổn định tỷ giá hối đoái cũng như thị trường tài chính trong nước. Sau khi các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đổ vỡ, giá năng lượng tăng cao càng làm trầm trọng thêm mối lo ngại về lạm phát, buộc các ngân hàng trung ương phải ưu tiên ổn định kinh tế ngắn hạn hơn là đa dạng hóa dự trữ dài hạn .

Các chuyên gia chỉ ra rằng những đợt bán vàng như vậy chủ yếu là các hoạt động có mục tiêu cụ thể và không làm giảm giá trị của vàng như một tài sản dự trữ, mà chỉ là những biện pháp tạm thời để đối phó với những áp lực địa chính trị và kinh tế đột ngột .

Phân tích trường hợp điển hình của một quốc gia

Ngân hàng trung ương Thổ Nhĩ Kỳ đã bán đi một phần đáng kể dự trữ vàng của mình để bảo vệ đồng tiền trong bối cảnh đồng lira mất giá mạnh. Trong hai tuần qua, hơn 118 tấn vàng đã được bán, khiến dự trữ giảm xuống còn 702,5 tấn. Mặc dù Ba Lan từng là một trong những người mua lớn nhất, hiện có đề xuất bán một phần dự trữ vàng của nước này để phục vụ chi tiêu quốc phòng.

Ngân hàng trung ương Nga đã bán vàng kể từ năm 2025 để tài trợ cho các khoản chi tiêu liên quan đến chiến tranh, khiến dự trữ của nước này giảm xuống mức thấp nhất trong bốn năm.

Việc ngân hàng trung ương Thổ Nhĩ Kỳ bán trái phiếu là một ví dụ điển hình, phản ánh nhu cầu cấp thiết về thanh khoản trong bối cảnh giá dầu cao và áp lực tiền tệ .

Tác động đến giá vàng và thị trường.

Giá vàng chịu áp lực sau khi thông tin về việc ngân hàng trung ương bán vàng được công bố. Ban đầu, giá vàng tăng do nhu cầu trú ẩn an toàn trong giai đoạn đầu của cuộc xung đột Mỹ-Iran, nhưng sau đó giảm xuống khi giá dầu đẩy lạm phát lên và đồng đô la mạnh lên. Thậm chí, vàng đôi khi còn rơi vào vùng thị trường gấu, mặc dù về lâu dài vẫn được hỗ trợ về mặt cấu trúc.

Các nhà phân tích tin rằng có nguy cơ gia tăng biến động do các đợt bán tháo ngắn hạn, nhưng điều này sẽ không đảo ngược xu hướng dài hạn của vàng như một tài sản dự trữ đa dạng .

Xu hướng và triển vọng dài hạn

Bất chấp một số đợt bán ra tạm thời, hầu hết các chuyên gia tin rằng các ngân hàng trung ương nhìn chung vẫn là người mua ròng. Một cuộc khảo sát của Hội đồng Vàng Thế giới cho thấy 95% ngân hàng trung ương có kế hoạch tiếp tục tăng dự trữ vàng trong tương lai, với dự kiến lượng mua vào sẽ duy trì ở mức cao trong năm 2026 .

Căng thẳng địa chính trị, thâm hụt ngân sách và nhu cầu đa dạng hóa dự trữ đô la sẽ tiếp tục hỗ trợ giá vàng. Trong ngắn hạn, tình hình Mỹ - Iran, xu hướng giá dầu và chính sách của Cục Dự trữ Liên bang sẽ là những biến số quan trọng. Nếu xung đột giảm bớt và lạm phát hạ nhiệt, sức hấp dẫn của vàng có thể tăng trở lại.

Tóm tắt của biên tập viên

Các ngân hàng trung ương toàn cầu đã chuyển từ việc mua vàng kỷ lục sang bán một phần, chủ yếu do khủng hoảng năng lượng và áp lực lạm phát cao xuất phát từ xung đột Mỹ-Iran. Các ngân hàng trung ương của các thị trường mới nổi đang ưu tiên ổn định tiền tệ và nền kinh tế trong nước, bán vàng để đổi lấy thanh khoản. Sự chuyển dịch này đã làm trầm trọng thêm sự biến động ngắn hạn của giá vàng nhưng không làm thay đổi vị thế chiến lược của nó như một tài sản dự trữ dài hạn. Diễn biến tương lai của thị trường vàng sẽ tiếp tục phụ thuộc vào mức độ giảm bớt rủi ro địa chính trị và điều chỉnh chính sách tiền tệ, với nhu cầu mua vào mang tính cấu trúc dự kiến sẽ hỗ trợ.

Vào lúc 9 giờ 39 phút sáng theo giờ Bắc Kinh, giá vàng giao ngay ở mức 4.845,20 đô la Mỹ/ounce.