Ngày 6 tháng 5, thành viên Hội đồng điều hành Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Piero Cipollone cho biết ECB có thể cần điều chỉnh lãi suất chính sách nếu cú sốc năng lượng do Iran và xung đột Trung Đông gây ra tiếp tục leo thang. Ông cảnh báo rằng đây sẽ là cú sốc năng lượng lớn thứ hai trong vòng bốn năm, có khả năng đẩy lạm phát vượt quá mục tiêu 2% của ECB.

Trong bài phát biểu khai mạc tại Lễ hội Phát triển Bền vững 2026 ở Milan, ông Cipolloné chỉ ra rằng sau một thời kỳ ổn định giá cả và tăng trưởng mạnh mẽ, nền kinh tế khu vực đồng euro một lần nữa đang phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng. Trước đó, lạm phát đã trở lại mức mục tiêu, thu nhập thực tế đã phục hồi sau cú sốc năng lượng gần đây nhất, và nhu cầu nội địa trong khu vực đồng euro đã phần nào bù đắp được sự suy giảm do thuế quan tăng của Mỹ và sự gia tăng nhập khẩu từ các quốc gia châu Á lớn. Tuy nhiên, xung đột ở Trung Đông đã làm gián đoạn dòng chảy năng lượng, và việc đóng cửa eo biển Hormuz đã bắt đầu ảnh hưởng nghiêm trọng đến chuỗi cung ứng toàn cầu.

Lạm phát gia tăng trong khi tăng trưởng kinh tế chậm lại.

Lạm phát khu vực đồng euro đã tăng lên 3% trong tháng 4, chủ yếu do giá năng lượng tăng 10,9%, trong khi lạm phát lõi, không bao gồm năng lượng, giảm xuống 2,2%. GDP khu vực đồng euro chỉ tăng 0,1% so với quý trước trong quý đầu tiên, thấp hơn kỳ vọng của Ngân hàng Trung ương châu Âu.

Ông Cipolone tuyên bố rằng tác động ngắn hạn của cuộc xung đột này đối với nguồn cung dầu toàn cầu vượt xa tác động tổng hợp của các cuộc khủng hoảng năng lượng năm 1973, 1979 và 2022. Ngay cả sau khi chuyển hướng dòng chảy và giải phóng các kho dự trữ chiến lược, mức giảm nguồn cung ròng ước tính vào khoảng 12 triệu thùng mỗi ngày, tương đương khoảng 11% nguồn cung toàn cầu trước chiến tranh. Việc khôi phục sản xuất sẽ mất thời gian vì các cơ sở dầu khí lớn đã bị hư hại. Giá khí đốt tự nhiên đã tăng, nhưng mức tăng thấp hơn nhiều so với sau cuộc xung đột Nga-Ukraine năm 2022.

Việc đóng cửa eo biển Hormuz cũng ảnh hưởng đến hoạt động thương mại khí đốt tự nhiên hóa lỏng, các sản phẩm dầu mỏ tinh chế, nhôm, heli, lưu huỳnh và phân bón. Thời gian giao hàng kéo dài hơn và chi phí đầu vào tăng lên, nhưng nhìn chung sự gián đoạn vẫn ít hơn so với giai đoạn 2021-2022.

Đến cuối tháng 5, châu Âu có thể bắt đầu đối mặt với tình trạng thiếu nhiên liệu hàng không và dự trữ dầu hỏa, điều này có thể dẫn đến các hạn chế đối với hoạt động công nghiệp tương tự như những hạn chế đã được áp dụng trong đại dịch COVID-19.

Tác động sẽ khác nhau rất nhiều tùy thuộc vào từng trường hợp.

Hệ thống Ngân hàng Trung ương châu Âu đang giải quyết cú sốc này thông qua nhiều kịch bản kinh tế khác nhau. Trong kịch bản bất lợi, giá dầu sẽ tăng lên 119 đô la Mỹ/thùng và giá khí đốt tự nhiên lên 87 euro/megawatt-giờ vào quý 2 năm 2026, với lạm phát lũy kế cao hơn 1,5 điểm phần trăm so với dự báo tháng 12 năm 2025 và tăng trưởng kinh tế thấp hơn 0,8 điểm phần trăm. Trong kịch bản nghiêm trọng, giá dầu đạt đỉnh điểm ở mức 145 đô la Mỹ/thùng và giá khí đốt tự nhiên lên 106 euro/megawatt-giờ, với lạm phát lũy kế cao hơn 6,3 điểm phần trăm so với dự báo trước đó.

Ông cho rằng tình hình hiện tại dường như đang lệch khỏi dự báo cơ bản hồi tháng 3, làm tăng khả năng điều chỉnh lãi suất. Hiện tại, kỳ vọng lạm phát ngắn hạn, chi phí đầu vào phi lao động và kỳ vọng giá bán của doanh nghiệp đều tăng, nhưng kỳ vọng lạm phát trung hạn vẫn ổn định.

Tình trạng thắt chặt tín dụng và niềm tin người tiêu dùng suy giảm.

Theo khảo sát cho vay ngân hàng của Ngân hàng Trung ương châu Âu, tiêu chuẩn tín dụng đối với các khoản vay doanh nghiệp đã thắt chặt trong quý đầu tiên và các ngân hàng dự kiến sẽ tiếp tục thắt chặt hơn nữa trong quý tới. Niềm tin của người tiêu dùng đã giảm mạnh, và đầu tư kinh doanh dự kiến sẽ bị ảnh hưởng. Trong lịch sử, các công ty châu Âu thường cắt giảm chi tiêu vốn và nghiên cứu & phát triển mạnh mẽ hơn so với các công ty Mỹ sau những cú sốc dầu mỏ.

Tuy nhiên, tình hình tài chính hộ gia đình, thị trường lao động tương đối ổn định và chi tiêu của chính phủ cho quốc phòng và cơ sở hạ tầng sẽ giúp giảm thiểu tác động. Ông Cipolone nhấn mạnh rằng các biện pháp tài chính nên mang tính tạm thời, có mục tiêu và chính xác, tập trung vào hỗ trợ các hộ gia đình và lĩnh vực dễ bị tổn thương nhất để tránh đẩy lãi suất dài hạn lên cao.

Kêu gọi đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng

Ông Cipolone cũng kêu gọi đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng ở châu Âu. Hiện nay, nhiên liệu hóa thạch vẫn chiếm hơn một nửa tổng nguồn cung năng lượng của EU, nhưng năng lượng tái tạo hiện chiếm 48% sản lượng điện và năng lượng hạt nhân chiếm 23%. Từ năm 2015, cường độ sử dụng năng lượng của châu Âu đã giảm 32% và hiện thấp hơn mức của châu Á. Quỹ Tiền tệ Quốc tế ước tính rằng những cải thiện về hiệu quả năng lượng và hỗn hợp năng lượng sạch hơn ở châu Âu đã giảm chi phí của những cú sốc hiện tại đối với các hộ gia đình khoảng 12%.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tuyên bố rằng EU đã chi thêm 27 tỷ euro cho nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch kể từ khi xung đột với Iran bùng nổ. Ông Cipolone kêu gọi hội nhập sâu hơn thị trường năng lượng châu Âu, thúc đẩy các dự án kết nối lưới điện tham vọng hơn nữa ngoài "Kế hoạch lưới điện châu Âu", và, trích dẫn báo cáo của ông Draghi, đồng tài trợ một số khoản đầu tư cần thiết.

Nhìn chung , cuộc khủng hoảng năng lượng do xung đột Trung Đông gây ra đang đặt ra nhiều thách thức cho nền kinh tế khu vực đồng euro, và hướng đi tương lai của chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương châu Âu sẽ phụ thuộc vào thời gian và mức độ nghiêm trọng của cú sốc năng lượng.