Vào thứ Tư (ngày 15 tháng 7), xung đột ở eo biển Hormuz tiếp tục leo thang. Sau khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đổ vỡ, căng thẳng quân sự lại leo thang, tạo ra một cuộc khủng hoảng chưa từng có đối với tuyến đường thủy quan trọng này, nơi vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu mỏ của thế giới. Thị trường hàng hóa bị ảnh hưởng nặng nề nhất - chỉ số Dow Jones Commodity Index tăng vọt, và giá dầu thô Brent lần đầu tiên vượt qua mốc 87 đô la/thùng trong một tháng, hiện đang giao dịch trên 85 đô la/thùng, với mức tăng lũy kế hơn 12% trong tuần này. Triển vọng lạm phát toàn cầu đang được viết lại một cách cơ bản bởi cơn bão địa chính trị này.

I. Giao thông qua eo biển gần như bị đình trệ, và tình hình an toàn hàng hải đã xấu đi nghiêm trọng.

Theo công ty dữ liệu hàng hải Kpler, chỉ có 11 tàu đi qua eo biển Hormuz vào ngày 12 tháng 7, đánh dấu mức thấp nhất trong một ngày kể từ ngày 14 tháng 6. Con số này trái ngược hoàn toàn với mức trung bình hàng ngày trước đó là hơn 130 tàu. Trong ba ngày từ 10 đến 12 tháng 7, tổng cộng chỉ có 73 tàu đi qua eo biển, trung bình chưa đến 25 tàu mỗi ngày. Vào ngày 12 tháng 7, thậm chí không có một tàu nào tiến vào Vịnh Ba Tư, lần đầu tiên kể từ ngày 12 tháng 6.

Dữ liệu từ S&P Global Commodity Shipping cho thấy từ ngày 10 đến 12 tháng 7, tàu chở dầu, tàu chở hóa chất, tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) và tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) chiếm 48% tổng lưu lượng giao thông. Công suất tàu chở dầu vào các cảng tiếp tục giảm – từ ngày 1 đến 12 tháng 7, công suất trung bình hàng ngày của các tàu chở dầu thô và LPG mới vào Vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz là khoảng 6,5 triệu thùng, nhưng con số này đã giảm xuống trung bình 6 triệu thùng mỗi ngày từ ngày 10 đến 12 tháng 7, giảm đáng kể so với 8,5 triệu thùng mỗi ngày trong tuần đầu tiên của tháng 7.

Điều đáng chú ý là các tàu có liên hệ với Iran và các tàu bị Hoa Kỳ trừng phạt chiếm gần 60% tổng lưu lượng giao thông trong giai đoạn từ ngày 10 đến 12 tháng 7. Vào ngày 15 tháng 7, một số ít tàu vẫn mạo hiểm đi qua eo biển, bao gồm một tàu chở dầu thô cỡ lớn (VLCC) chở dầu thô của Iran, một tàu chở dầu Suezmax chở dầu thô của Ả Rập Xê Út, cũng như hai tàu chở sản phẩm nhỏ và hai tàu chở hàng rời.

II. Kế hoạch "phí bảo hộ" của Trump bị đảo ngược chỉ trong một ngày, làm trầm trọng thêm sự biến động của thị trường do những thay đổi địa chính trị.

Ngày 13 tháng 7, Tổng thống Mỹ Trump tuyên bố Hoa Kỳ sẽ tái áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran và thu phí 20% đối với tất cả hàng hóa vận chuyển qua eo biển Hormuz, đồng thời khẳng định Mỹ sẽ trở thành "người bảo hộ eo biển Hormuz". Tuy nhiên, dưới sự thúc giục mạnh mẽ từ các đồng minh vùng Vịnh, ông Trump đã rút lại kế hoạch này vào ngày 14 tháng 7, tuyên bố thay vào đó sẽ theo đuổi các thỏa thuận thương mại và đầu tư với các quốc gia vùng Vịnh.

Việc đảo ngược chính sách này đã phơi bày hoàn toàn tình thế khó xử của chính quyền Trump: leo thang căng thẳng với Iran, cùng với việc Tehran từ chối từ bỏ quyền kiểm soát eo biển Hormuz, đang tạo áp lực tăng giá liên tục lên giá dầu. Ryan McKay, chiến lược gia hàng hóa cấp cao tại TD Securities, cho biết: "Việc các nhà quản lý quỹ ồ ạt mua vào để bù đắp vị thế bán khống, cùng với việc các nhà tư vấn giao dịch hàng hóa có thể mua vào quy mô lớn, sẽ chỉ làm tăng thêm đà tăng giá. Chúng ta cần nhanh chóng giảm leo thang tình hình, nếu không phản ứng của thị trường năng lượng trước làn sóng chiến tranh thứ hai có thể nghiêm trọng hơn nhiều."

Các nhà phân tích của Capital Economics nhận định: "Chừng nào lệnh cấm vận của Mỹ còn hiệu lực, nguy cơ Iran trả đũa bằng cách làm gián đoạn xuất khẩu dầu mỏ từ các nước vùng Vịnh khác trong thời gian dài sẽ gia tăng. Quan trọng hơn, thị trường dầu mỏ toàn cầu hiện dễ bị tổn thương hơn trước những cú sốc nguồn cung so với đầu năm nay."

III. Giá dầu tăng ngày thứ ba liên tiếp, với giá dầu Brent vượt mốc 85 đô la.

Thị trường dầu mỏ đã phản ứng nhanh chóng trước tình hình xấu đi. Vào ngày 15 tháng 7, giá dầu thô Brent kỳ hạn đã tăng lên trên 85 đô la một thùng, hiện đang giao dịch ở mức 85,88 đô la một thùng, tăng khoảng 0,66% so với ngày hôm trước, và giá dầu đã tăng hơn 12% trong tuần này.

Ngày giao dịch trước đó (14 tháng 7), giá dầu Brent đã tăng 2,5% lên 85,30 USD/thùng, sau khi tăng mạnh tới 5% lên 87,53 USD/thùng trong phiên giao dịch, phản ánh những lo ngại sâu sắc của thị trường về nguồn cung thắt chặt. Các nhà phân tích tại Eurasia Group ước tính rằng lưu lượng giao thông hàng hải tại eo biển Hormuz có thể đã giảm từ 30% đến 50% so với mức trước chiến tranh, có khả năng đẩy giá dầu lên cao hơn nữa, khoảng 95 USD/thùng.

IV. Các ông lớn vận tải biển khẩn trương điều chỉnh giá, dẫn đến việc giá cước vận chuyển container tăng trên diện rộng.

Các công ty vận tải biển đang đi đầu trong việc chuyển đổi rủi ro địa chính trị thành giá cả thực tế. Maersk thông báo sẽ tăng phụ phí khẩn cấp thêm 1.000 đô la Mỹ/container đối với hàng hóa vận chuyển từ tiểu lục địa Ấn Độ đến Bắc Âu và Địa Trung Hải. Phụ phí mới sẽ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 8 năm 2026 và sẽ áp dụng cho hàng hóa có nguồn gốc từ Tây Bắc Ấn Độ, Pakistan, Nepal, Nam và Đông Ấn Độ, Sri Lanka, Maldives và Bangladesh.

Sau đợt tăng giá, phụ phí khẩn cấp đối với hàng hóa vận chuyển từ Tây Bắc Ấn Độ và Pakistan đến Bắc Âu sẽ tăng lên 3.500 đô la Mỹ/container đối với container 20 feet khô, 40 feet khô và 40 feet lạnh. Đối với hàng hóa xuất khẩu từ Bangladesh đến Bắc Âu, phụ phí sẽ là 4.000 đô la Mỹ/container 20 feet, 4.800 đô la Mỹ/container 40 feet khô và 4.400 đô la Mỹ/container 40 feet lạnh. Trên tuyến đường Địa Trung Hải, phụ phí từ Tây Bắc Ấn Độ và Pakistan sẽ tăng lên 3.900 đô la Mỹ/container 20 feet và 4.100 đô la Mỹ/container 40 feet khô và lạnh.

Hãng Hapag-Lloyd đã thông báo điều chỉnh phụ phí mùa cao điểm trên tuyến vận chuyển Bắc Âu - Mỹ, tăng thêm 500 đô la Mỹ/TEU cho tất cả các loại container khô, container lạnh và container đặc biệt, có hiệu lực từ ngày 10 tháng 8.

V. Các dự báo lạm phát đang được đánh giá lại, gây áp lực lên đường lối chính sách của ECB.

Sự gia tăng trên diện rộng của giá cả hàng hóa đang đặt ra mối đe dọa đáng kể đối với dự báo lạm phát của ngân hàng trung ương. Giá cả hàng hóa đã tăng lũy kế 24,3% trong mười hai tháng qua, với mức tăng 5,4% chỉ riêng trong tháng trước.

Các dự báo mới nhất của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho thấy, do giá năng lượng tăng cao, tỷ lệ lạm phát chung dự kiến sẽ tăng lên 3% vào năm 2026, 2,3% vào năm 2027 và chỉ giảm trở lại mức mục tiêu 2% vào năm 2028. Tỷ lệ lạm phát lũy kế được dự báo sẽ tăng lên 3,4% trong quý 3 năm 2026 và duy trì ở mức cao cho đến đầu năm 2027. Tuy nhiên, các quan chức ECB vẫn chưa quan sát thấy vòng tác động lạm phát thứ hai, chẳng hạn như vòng xoáy giá cả - tiền lương.

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) trước đó đã tăng lãi suất chuẩn thêm 0,25 điểm phần trăm lên 2,25%. Lạm phát khu vực đồng euro trong tháng 6 giảm mạnh hơn dự kiến xuống 2,8% từ mức 3,2% trong tháng 5, nhưng căng thẳng leo thang ở eo biển Hormuz có thể đảo ngược xu hướng này. ECB sẽ tổ chức cuộc họp chính sách tiền tệ tiếp theo vào ngày 22-23 tháng 7. Một số quan chức tin rằng lãi suất có thể không thay đổi trong tháng 7, nhưng các nguồn tin cho biết không thể loại trừ khả năng tăng lãi suất trong tháng 7 do lo ngại về lạm phát gây ra bởi cuộc chiến với Iran.

Ngân hàng Trung ương Tây Ban Nha đã nâng dự báo lạm phát năm 2026 lên 3,6% từ mức 3% và dự báo năm 2027 lên 2,6%, lưu ý rằng triển vọng kinh tế vĩ mô vẫn tiềm ẩn rủi ro đáng kể nếu xung đột tiếp diễn. Hội đồng chuyên gia của tổ chức phân tích Funcas của Tây Ban Nha cũng đã nâng dự báo lạm phát trung bình cho năm 2026 lên 3,2% vào tháng 7.

VI. Giá thực phẩm chưa biến động đáng kể, nhưng rủi ro đang dần xuất hiện.

Thị trường lương thực toàn cầu vẫn chưa trải qua những biến động đáng kể. Chỉ số giá lương thực của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) đạt trung bình 130,3 điểm trong tháng 6 năm 2026, giảm 0,3% so với tháng 5. Sự tăng giá dầu thực vật và thịt đã được bù đắp bởi sự giảm giá đường, ngũ cốc và các sản phẩm từ sữa. So với cùng kỳ năm ngoái, chỉ số này tăng 1,7%, nhưng vẫn thấp hơn 18,7% so với mức cao kỷ lục đạt được vào tháng 3 năm 2022.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu tình trạng tắc nghẽn eo biển Hormuz kéo dài, chuỗi cung ứng các mặt hàng như phân bón và ngũ cốc sẽ bị ảnh hưởng, và giá lương thực có thể tăng theo.

Tóm tắt của biên tập viên

Cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz đã phát triển từ một sự kiện địa chính trị thành một rủi ro mang tính hệ thống đối với nền kinh tế toàn cầu. Lưu lượng giao thông hàng ngày đã giảm mạnh từ 130 tàu trước khi xung đột xảy ra xuống chỉ còn 11 tàu; giá dầu thô Brent đã vượt mốc 85 đô la một thùng; và phụ phí vận chuyển đã tăng tới 1.000 đô la mỗi container – những con số này minh họa rõ ràng mức độ nghiêm trọng của tình hình hiện tại. Dự báo lạm phát 3% của Ngân hàng Trung ương châu Âu và dự báo 3,6% của Ngân hàng Tây Ban Nha chưa tính đến đầy đủ các biến số mới nhất của tình hình xấu đi, và cả hai đều đang đối mặt với áp lực điều chỉnh tăng. Mặc dù việc đảo ngược kế hoạch "phí bảo hộ" của Trump trong một ngày đã tạm thời ngăn chặn sự tăng vọt thêm chi phí vận chuyển, nhưng nó cũng cho thấy thực tế về việc Mỹ thiếu kiểm soát hiệu quả đối với tình hình ở eo biển. Giá cả hàng hóa toàn cầu đã tăng 24,3% trong mười hai tháng qua; nếu việc phong tỏa eo biển tiếp tục, vòng tác động lạm phát thứ hai có thể chuyển từ "chưa được quan sát" sang "không thể tránh khỏi". Các ngân hàng trung ương trên toàn thế giới đang đứng trước ngã ba đường trong chính sách tiền tệ của mình – liệu có nên chấp nhận lạm phát gia tăng hay tiếp tục tăng lãi suất để kiềm chế nhu cầu – một lựa chọn sẽ càng trở nên khó khăn hơn do tình hình căng thẳng ở eo biển Hormuz.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Eo biển Hormuz có tầm quan trọng như thế nào đối với nền kinh tế toàn cầu?

A: Eo biển Hormuz là điểm nghẽn quan trọng nhất thế giới đối với vận chuyển năng lượng. Trước xung đột, khoảng một phần năm lượng dầu thô và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới được vận chuyển qua eo biển này, với hơn 130 tàu thuyền đi qua mỗi ngày. Bất kỳ sự phong tỏa hoặc cản trở nào đối với tuyến đường thủy này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, từ đó ảnh hưởng đến giá cả của hầu hết các mặt hàng. Đây là lý do cơ bản tại sao thị trường toàn cầu vẫn rất căng thẳng mặc dù lưu lượng giao thông hàng ngày đã giảm xuống còn 11 tàu.

Hỏi: Kế hoạch "phí bảo vệ" 20% của Trump là gì? Tại sao nó bị hủy bỏ chỉ sau một ngày?

A: Ngày 13 tháng 7, Trump tuyên bố Hoa Kỳ sẽ tái lập lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran và áp thuế 20% đối với tất cả hàng hóa vận chuyển qua eo biển Hormuz, tuyên bố Hoa Kỳ là "người bảo hộ eo biển Hormuz". Tuy nhiên, các đồng minh vùng Vịnh (như Ả Rập Xê Út và UAE) đã kịch liệt phản đối điều này, coi đó là hành vi "tống tiền". Dưới áp lực từ các đồng minh, Trump đã thay đổi lập trường vào ngày hôm sau, tuyên bố sẽ thay thế kế hoạch thu phí bằng một thỏa thuận thương mại và đầu tư. Sự thay đổi lập trường này làm nổi bật tình thế khó xử mà Hoa Kỳ phải đối mặt giữa việc kiểm soát eo biển và duy trì các liên minh của mình.

Hỏi: Giá dầu thô Brent hiện tại là bao nhiêu? Giá có thể tăng cao đến mức nào trong tương lai?

A: Tính đến ngày 15 tháng 7 năm 2026, giá dầu thô Brent đã đạt 85 đô la một thùng, với mức tăng lũy kế hơn 12% trong tuần này. Các nhà phân tích tại Eurasia Group ước tính rằng nếu lưu lượng giao thông qua eo biển Hormuz giảm từ 30% đến 50% so với mức trước chiến tranh, giá dầu có thể tăng thêm lên khoảng 95 đô la một thùng. Một số nhà phân tích cảnh báo rằng nếu xung đột tiếp tục leo thang và gây thiệt hại cho cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực Vịnh, giá dầu thậm chí có thể quay trở lại mức 100 đô la một thùng.

Hỏi: Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) hiện đang dự báo lãi suất và lạm phát như thế nào?

A: Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã nâng lãi suất chuẩn lên 2,25%. Các dự báo mới nhất của ECB cho thấy lạm phát bình quân dự kiến đạt 3% vào năm 2026, 2,3% vào năm 2027, và sau đó giảm xuống 2% vào năm 2028. Lạm phát tích lũy được dự báo sẽ tăng lên 3,4% trong quý 3 năm 2026. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng những dự báo này được đưa ra trước khi tình hình ở eo biển Hormuz xấu đi trở lại và có thể sẽ được điều chỉnh tăng thêm. ECB sẽ tổ chức cuộc họp chính sách tiền tệ vào ngày 22-23 tháng 7, tại đó sẽ đánh giá tác động của tình hình hiện tại đối với lạm phát.

Hỏi: Giá lương thực đã bị ảnh hưởng bởi cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz chưa?

A: Tính đến thời điểm hiện tại, giá lương thực toàn cầu chưa có những biến động mạnh. Chỉ số giá lương thực của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) tháng 6 năm 2026 là 130,3 điểm, chỉ giảm 0,3% so với tháng 5. Điều này chủ yếu là do giá dầu thực vật và thịt tăng được bù đắp bởi giá đường, ngũ cốc và các sản phẩm sữa giảm. Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu việc phong tỏa báo Straits Times tiếp tục, chuỗi cung ứng phân bón, ngũ cốc và các mặt hàng khác sẽ bị ảnh hưởng, và giá lương thực có thể tăng lên sau đó. Mặc dù chỉ số FAO tăng 1,7% so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng vẫn thấp hơn 18,7% so với mức đỉnh lịch sử vào tháng 3 năm 2022, vẫn còn dư địa cho việc tăng giá trong tương lai.

Vào lúc 15:21 giờ Bắc Kinh, giá dầu thô Brent đang giao dịch ở mức 85,75 đô la Mỹ/thùng.