Các tuyến vận tải biển Đỏ lâm vào khủng hoảng: Việc lực lượng Houthi phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb đe dọa làm gián đoạn sản lượng dầu của Ả Rập Xê Út, đạt 4,7 triệu thùng mỗi ngày.
2026-07-21 09:30:09
Trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang, phiến quân Houthi ở Yemen đã tuyên bố phong tỏa đường biển đối với Ả Rập Xê Út, đẩy eo biển Bab el-Mandeb vào tình trạng bất ổn. Là cửa ngõ phía nam dẫn ra Biển Đỏ, eo biển này vận chuyển khoảng 7,4 triệu thùng dầu mỗi ngày, chiếm 7% nguồn cung toàn cầu. Kể từ khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, Ả Rập Xê Út đã phải dựa vào cảng Yanbu để xuất khẩu, nhưng tuyến đường thay thế này hiện đang đối mặt với nguy cơ gián đoạn. Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu việc phong tỏa trở thành hiện thực, cùng với lượng dự trữ dầu toàn cầu ở mức thấp kỷ lục, giá dầu có thể tăng vọt lên hơn 120 đô la, các nhà máy lọc dầu châu Á sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất và nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu sẽ gia tăng đáng kể.
Vào thứ Hai (ngày 20 tháng 7) theo giờ địa phương, người phát ngôn của lực lượng Houthi, Yahya Sarreya, đã tuyên bố lệnh cấm vận hàng hải đối với Ả Rập Xê Út, có hiệu lực ngay lập tức. Tuyên bố cho biết đây là phản ứng trước lệnh phong tỏa đường bộ, đường biển và đường không kéo dài gần 12 năm của Ả Rập Xê Út đối với Yemen. Lực lượng Houthi tuyên bố họ sẽ thực thi lệnh phong tỏa theo nguyên tắc "mắt đền mắt".
Thông báo này được đưa ra trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang. Mới đây, Iran đã chỉ thị cho phiến quân Houthi đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb, cửa ngõ vào Biển Đỏ, nếu Mỹ tấn công lưới điện của Iran. Hành động mới nhất của lực lượng Houthi cho thấy cuộc xung đột ở Trung Đông đã lan rộng từ Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz đến eo biển Bab el-Mandeb ở phía nam Biển Đỏ, mở ra một mặt trận mới trong cuộc chiến Mỹ-Iran.
Liên minh do Ả Rập Xê Út dẫn đầu đã phản hồi ngay lập tức, tuyên bố rằng họ đã bắt đầu thực hiện các biện pháp để bảo vệ sự an toàn của các tàu thuyền thuộc các quốc gia thành viên đi qua eo biển Bab el-Mandeb và sẽ đáp trả "nhanh chóng và dứt khoát" đối với bất kỳ mối đe dọa nào từ phía lực lượng Houthi. Bộ Ngoại giao Ả Rập Xê Út đã ra tuyên bố cùng ngày lên án những cáo buộc và lệnh cấm vận hàng hải của lực lượng Houthi, khẳng định sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ các tàu thuyền của mình theo luật pháp quốc tế và Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển.
Eo biển Bab el-Mandeb nối liền Biển Đỏ và Vịnh Aden, đóng vai trò là tuyến đường vận chuyển quan trọng cho dầu thô và nhiên liệu giữa Trung Đông, châu Âu và châu Á. Theo dữ liệu vận tải biển của Kpler, khoảng 7,4 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ sẽ đi qua eo biển Bab el-Mandeb mỗi ngày vào tháng 6 năm 2026, tương đương khoảng 7% nguồn cung dầu toàn cầu. Con số này thể hiện sự gia tăng đáng kể so với 4,2 triệu thùng mỗi ngày trong cùng kỳ năm 2025.
Tầm quan trọng chiến lược của eo biển Bab el-Mandeb càng trở nên rõ ràng hơn sau khi eo biển Hormuz bị phong tỏa. Sau khi chiến tranh Iraq bùng nổ, sản lượng vận chuyển qua eo biển Hormuz giảm mạnh từ khoảng 20 triệu thùng mỗi ngày trước chiến tranh xuống còn 2,7 triệu thùng mỗi ngày. Để tránh bị phong tỏa ở eo biển Hormuz, Saudi Aramco đã sử dụng đường ống dẫn dầu theo hướng đông-tây để vận chuyển dầu thô được sản xuất tại vùng Vịnh Ba Tư phía đông Ả Rập Xê Út đến cảng Yanbu trên bờ biển Biển Đỏ. Đường ống này có công suất vận chuyển tối đa 7 triệu thùng mỗi ngày, trong đó khoảng 5 triệu thùng được xuất khẩu.
Dữ liệu từ các tổ chức chuyên nghiệp cho thấy, vào khoảng ngày 13 tháng 7, lượng dầu thô được bốc dỡ tại cảng Yanbu đạt trung bình 4,7 triệu thùng/ngày, tăng gần 40% so với 3,36 triệu thùng/ngày của 10 ngày trước đó. Kể từ tháng 6, lượng dầu thô bốc dỡ trung bình hàng ngày tại cảng Yanbu đã vượt quá 4 triệu thùng, trong khi con số của cùng kỳ năm ngoái chỉ là 973.000 thùng/ngày. Dữ liệu của Kpler cũng cho thấy, trong tổng số 5,29 triệu thùng dầu thô và condensate xuất khẩu mỗi ngày của Ả Rập Xê Út kể từ tháng 7, có tới 75% được vận chuyển từ cảng Yanbu.
Việc đóng cửa hoàn toàn eo biển Bab el-Mandeb sẽ ảnh hưởng trực tiếp nhất đến xuất khẩu dầu thô của Ả Rập Xê Út từ cảng Yanbu. Matt Smith, giám đốc nghiên cứu hàng hóa tại Kpler, chỉ ra rằng các nhà máy lọc dầu châu Á nhận dầu thô này có thể phải đối mặt với sự chậm trễ khoảng một tháng do các tàu chở dầu buộc phải đi đường vòng qua Mũi Hảo Vọng.
Theo ước tính của Energy Aspects, hiện nay mỗi ngày có hơn 3 triệu thùng dầu thô của Ả Rập Xê Út được vận chuyển đến châu Á qua Biển Đỏ. Lượng dầu thô này có thể buộc phải thay đổi tuyến đường, làm kéo dài đáng kể hành trình. Ví dụ, tuyến đường từ Yanbu, Ả Rập Xê Út đến Ningbo-Zhoushan sẽ tăng thêm 129,8% sau khi vòng qua Mũi Hảo Vọng, có khả năng tạo ra nhu cầu vận chuyển bổ sung cho khoảng 148 tàu chở dầu cỡ lớn (VLCC).
Sự gián đoạn này cũng sẽ tạo ra những nút thắt cổ chai nghiêm trọng về mặt hậu cần. Các siêu tàu chở dầu đầy tải sẽ không thể đi qua kênh đào Suez, trong khi đường ống dẫn dầu SUMED của Ai Cập, nối Biển Đỏ và Địa Trung Hải, bị hạn chế bởi năng lực vận chuyển cố định của nó. Dầu diesel và nhiên liệu máy bay vận chuyển từ châu Á và Trung Đông đến châu Âu thường cũng cần phải đi qua eo biển Bab el-Mandeb.
Sau khi lực lượng Houthi tuyên bố phong tỏa, thị trường dầu mỏ quốc tế đã phản ứng nhanh chóng. Vào ngày 20 tháng 7, giá dầu Brent giao kỳ hạn đã vượt qua mốc 91 đô la/thùng trong thời gian ngắn. Đến cuối phiên giao dịch ngày 21 tháng 7, giá dầu Brent ở mức 89,22 đô la/thùng, tăng 1,27%; giá dầu WTI giao kỳ hạn tháng 8 chốt ở mức 83,23 đô la/thùng, tăng 0,9%; và giá dầu WTI giao kỳ hạn tháng 9 được giao dịch sôi động hơn chốt ở mức 82,48 đô la/thùng.
John Paisie, chủ tịch công ty tư vấn Stratas Advisors, cho biết nếu nguồn cung dầu bị gián đoạn, giá dầu có thể tăng trở lại mức trên 115 đến 120 đô la mỗi thùng. Giá dầu thô kỳ hạn trước đó đã đạt đỉnh 126 đô la trong năm nay. Một số nhà phân tích cũng cảnh báo rằng nếu eo biển Bab el-Mandeb và eo biển Hormuz bị đóng cửa đồng thời, giá dầu quốc tế có thể tăng vọt lên 200 đô la mỗi thùng.
Thị trường vận tải biển cũng đang chịu áp lực rất lớn. Các nguồn tin trong ngành bảo hiểm tiết lộ rằng phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh trên tuyến Biển Đỏ đã tăng từ khoảng 0,3% trước khi lực lượng Houthi tuyên bố chiến tranh lên khoảng 0,75% giá trị tàu. Đối với một con tàu trị giá 100 triệu đô la, chi phí bảo hiểm cho một chuyến đi tiêu chuẩn bảy ngày đã tăng từ khoảng 300.000 đô la lên khoảng 750.000 đô la. Do các tàu phải đi vòng quanh châu Phi và chọn các tuyến đường dài hơn, chi phí vận chuyển và bảo hiểm sẽ còn tăng cao hơn nữa.
Các nhà phân tích chỉ ra rằng phản ứng tức thời trên thị trường dầu mỏ có thể là một đợt tăng giá dầu thô khác, khi các nhà máy lọc dầu sẽ tranh giành nguồn cung hạn chế. Biên lợi nhuận lọc dầu diesel ở châu Âu đã tăng vọt lên mức cao kỷ lục hơn 65 đô la một thùng vào thứ Sáu tuần trước.
Điều đáng lo ngại hơn nữa là tình trạng mong manh của lượng dự trữ dầu toàn cầu. Dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế cho thấy chỉ riêng trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 5, lượng dự trữ dầu toàn cầu đã giảm 360 triệu thùng. Mặc dù lượng dự trữ đã phục hồi nhẹ 21 triệu thùng trong tháng 6, nhưng con số này dường như không đáng kể so với tổng lượng dự trữ. Lượng dự trữ dầu thô của Mỹ đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1984.
Nếu eo biển Bab el-Mandeb bị đóng cửa hoàn toàn, điều này sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng giảm khoảng 10% lượng vận chuyển dầu toàn cầu do việc tắc nghẽn eo biển Hormuz gây ra. Việc tắc nghẽn đồng thời hai tuyến vận chuyển quan trọng sẽ có tác động chưa từng có đối với nguồn cung năng lượng và hệ thống thương mại toàn cầu. Ông Paisie cảnh báo rằng cú sốc này "sẽ làm rung chuyển toàn bộ nền kinh tế toàn cầu và có thể, ở một mức độ nhất định, gây ra suy thoái kinh tế toàn cầu."
Tình hình hiện tại vẫn còn bất ổn. Phiến quân Houthi vẫn chưa công bố rõ ràng phạm vi và phương pháp cụ thể của cuộc phong tỏa. Trong khi đó, các báo cáo cho thấy các nhà trung gian đã đề xuất với Iran một lệnh ngừng bắn 10 ngày, nhằm khôi phục bản ghi nhớ đạt được giữa Mỹ và Iran hồi tháng trước. Thị trường năng lượng đang đồng thời giao dịch theo hai kịch bản hoàn toàn trái ngược: gián đoạn nguồn cung và một bước đột phá ngoại giao.
Phiến quân Houthi ở Yemen đã áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Ả Rập Xê Út, đe dọa trực tiếp eo biển Bab el-Mandeb, một điểm nút giao thông năng lượng toàn cầu quan trọng. Hiện tại, 75% trong số 5,29 triệu thùng dầu thô xuất khẩu mỗi ngày của Ả Rập Xê Út đi qua cảng Yanbu trên Biển Đỏ. Nếu eo biển bị đóng cửa, các nhà máy lọc dầu châu Á sẽ phải đối mặt với sự chậm trễ nguồn cung khoảng một tháng, và giá dầu có thể vượt quá 120 đô la một thùng. Thị trường năng lượng toàn cầu đang đối mặt với nguy cơ cực kỳ lớn về một "lệnh phong tỏa kép" đối với eo biển Hormuz và eo biển Bab el-Mandeb.
Tuy nhiên, một quan chức cấp cao của Iran cho biết các nhà trung gian hòa giải đã đệ trình một đề xuất lên Iran nhằm xoa dịu xung đột với Hoa Kỳ, đề xuất một lệnh ngừng bắn 10 ngày trong nỗ lực khôi phục thỏa thuận tạm thời đạt được hồi tháng trước. Các nhà đầu tư cần theo dõi sát sao những diễn biến tiếp theo ở Trung Đông.
Câu hỏi 1: Tại sao phiến quân Houthi lại chọn thời điểm này để áp đặt lệnh phong tỏa đường biển đối với Ả Rập Xê Út?
A: Lực lượng Houthi tuyên bố hành động này là phản ứng trước cuộc phong tỏa toàn diện trên bộ, trên biển và trên không kéo dài gần 12 năm của Ả Rập Xê Út đối với Yemen. Các cuộc không kích gần đây của Ả Rập Xê Út vào sân bay quốc tế Sana'a, do lực lượng Houthi kiểm soát, đã phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn kéo dài bốn năm. Từ góc độ địa chính trị, Iran đã chỉ thị cho lực lượng Houthi phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb khi Mỹ tấn công lưới điện của nước này; hành động của lực lượng Houthi cũng phản ánh những ảnh hưởng lan tỏa của cuộc xung đột Mỹ-Iran.
Câu hỏi 2: Việc đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb sẽ tác động như thế nào đến nguồn cung dầu toàn cầu?
A: Vào tháng 6 năm 2026, khoảng 7,4 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ mỗi ngày đi qua eo biển Bab el-Mandeb, tương đương khoảng 7% nguồn cung dầu toàn cầu. Nếu eo biển này bị đóng cửa hoàn toàn, cộng thêm khoảng 10% lượng dầu vận chuyển bị mất do sự tắc nghẽn của eo biển Hormuz, nguồn cung dầu toàn cầu sẽ phải đối mặt với một cú sốc nghiêm trọng. Hiện tại, 75% trong số 5,29 triệu thùng dầu thô xuất khẩu mỗi ngày của Ả Rập Xê Út đi qua cảng Yanbu trên Biển Đỏ, và phần xuất khẩu này sẽ là phần bị ảnh hưởng đầu tiên.
Câu hỏi 3: Các nhà máy lọc dầu châu Á sẽ chịu những tác động cụ thể nào?
A: Châu Á là điểm đến chính cho xuất khẩu dầu thô Biển Đỏ của Ả Rập Xê Út, với khoảng 70% lượng dầu thô vận chuyển từ cảng Yanbu hướng đến châu Á. Phân tích của Kpler cho thấy các nhà máy lọc dầu châu Á nhận dầu thô từ Yanbu có thể phải đối mặt với tình trạng chậm trễ nguồn cung khoảng một tháng. Nếu lệnh phong tỏa tiếp tục, các nhà máy lọc dầu châu Á sẽ buộc phải tìm kiếm các nguồn cung thay thế, cạnh tranh với các người mua khác trong một thị trường khan hiếm và đẩy giá dầu lên cao hơn nữa.
Câu hỏi 4: Việc tăng phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh có ý nghĩa gì đối với thị trường vận tải biển?
A: Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đã tăng từ khoảng 0,3% lên 0,75%. Đối với một con tàu trị giá 100 triệu đô la, chi phí bảo hiểm cho một chuyến đi 7 ngày sẽ tăng thêm khoảng 450.000 đô la. Việc tăng chi phí này sẽ buộc các công ty vận tải biển phải xem xét lại việc tiếp tục sử dụng tuyến đường Biển Đỏ - Kênh đào Suez. Việc chuyển hướng quy mô lớn quanh Mũi Hảo Vọng sẽ kéo dài thời gian vận chuyển thêm khoảng 30%, dẫn đến chi phí nhiên liệu và thuê tàu tăng lên tương ứng.
Câu hỏi 5: Giá dầu quốc tế có thể tăng cao đến mức nào?
A: Công ty tư vấn Stratas Advisors dự đoán giá dầu có thể tăng lên trên 115 đến 120 đô la. Một số nhà phân tích cảnh báo rằng nếu cả eo biển Bab el-Mandeb và eo biển Hormuz bị đóng cửa đồng thời, giá dầu có thể tăng vọt lên 200 đô la một thùng. Diễn biến giá dầu sẽ phụ thuộc vào việc thực hiện lệnh phong tỏa và tiến trình đàm phán ngoại giao.
Vào lúc 9 giờ 27 phút giờ Bắc Kinh, giá dầu thô Brent đang giao dịch ở mức 88,44 đô la Mỹ/thùng.
I. Tổng quan sự kiện: Phiến quân Houthi mở mặt trận thứ hai trong cuộc chiến tranh Iraq.
Vào thứ Hai (ngày 20 tháng 7) theo giờ địa phương, người phát ngôn của lực lượng Houthi, Yahya Sarreya, đã tuyên bố lệnh cấm vận hàng hải đối với Ả Rập Xê Út, có hiệu lực ngay lập tức. Tuyên bố cho biết đây là phản ứng trước lệnh phong tỏa đường bộ, đường biển và đường không kéo dài gần 12 năm của Ả Rập Xê Út đối với Yemen. Lực lượng Houthi tuyên bố họ sẽ thực thi lệnh phong tỏa theo nguyên tắc "mắt đền mắt".
Thông báo này được đưa ra trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang. Mới đây, Iran đã chỉ thị cho phiến quân Houthi đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb, cửa ngõ vào Biển Đỏ, nếu Mỹ tấn công lưới điện của Iran. Hành động mới nhất của lực lượng Houthi cho thấy cuộc xung đột ở Trung Đông đã lan rộng từ Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz đến eo biển Bab el-Mandeb ở phía nam Biển Đỏ, mở ra một mặt trận mới trong cuộc chiến Mỹ-Iran.
Liên minh do Ả Rập Xê Út dẫn đầu đã phản hồi ngay lập tức, tuyên bố rằng họ đã bắt đầu thực hiện các biện pháp để bảo vệ sự an toàn của các tàu thuyền thuộc các quốc gia thành viên đi qua eo biển Bab el-Mandeb và sẽ đáp trả "nhanh chóng và dứt khoát" đối với bất kỳ mối đe dọa nào từ phía lực lượng Houthi. Bộ Ngoại giao Ả Rập Xê Út đã ra tuyên bố cùng ngày lên án những cáo buộc và lệnh cấm vận hàng hải của lực lượng Houthi, khẳng định sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ các tàu thuyền của mình theo luật pháp quốc tế và Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển.
II. Điểm nghẽn chiến lược: Tình trạng huyết mạch năng lượng của eo biển Bab el-Mandeb
Eo biển Bab el-Mandeb nối liền Biển Đỏ và Vịnh Aden, đóng vai trò là tuyến đường vận chuyển quan trọng cho dầu thô và nhiên liệu giữa Trung Đông, châu Âu và châu Á. Theo dữ liệu vận tải biển của Kpler, khoảng 7,4 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ sẽ đi qua eo biển Bab el-Mandeb mỗi ngày vào tháng 6 năm 2026, tương đương khoảng 7% nguồn cung dầu toàn cầu. Con số này thể hiện sự gia tăng đáng kể so với 4,2 triệu thùng mỗi ngày trong cùng kỳ năm 2025.
Tầm quan trọng chiến lược của eo biển Bab el-Mandeb càng trở nên rõ ràng hơn sau khi eo biển Hormuz bị phong tỏa. Sau khi chiến tranh Iraq bùng nổ, sản lượng vận chuyển qua eo biển Hormuz giảm mạnh từ khoảng 20 triệu thùng mỗi ngày trước chiến tranh xuống còn 2,7 triệu thùng mỗi ngày. Để tránh bị phong tỏa ở eo biển Hormuz, Saudi Aramco đã sử dụng đường ống dẫn dầu theo hướng đông-tây để vận chuyển dầu thô được sản xuất tại vùng Vịnh Ba Tư phía đông Ả Rập Xê Út đến cảng Yanbu trên bờ biển Biển Đỏ. Đường ống này có công suất vận chuyển tối đa 7 triệu thùng mỗi ngày, trong đó khoảng 5 triệu thùng được xuất khẩu.
Dữ liệu từ các tổ chức chuyên nghiệp cho thấy, vào khoảng ngày 13 tháng 7, lượng dầu thô được bốc dỡ tại cảng Yanbu đạt trung bình 4,7 triệu thùng/ngày, tăng gần 40% so với 3,36 triệu thùng/ngày của 10 ngày trước đó. Kể từ tháng 6, lượng dầu thô bốc dỡ trung bình hàng ngày tại cảng Yanbu đã vượt quá 4 triệu thùng, trong khi con số của cùng kỳ năm ngoái chỉ là 973.000 thùng/ngày. Dữ liệu của Kpler cũng cho thấy, trong tổng số 5,29 triệu thùng dầu thô và condensate xuất khẩu mỗi ngày của Ả Rập Xê Út kể từ tháng 7, có tới 75% được vận chuyển từ cảng Yanbu.
III. Phản ứng dây chuyền: Các nhà máy lọc dầu châu Á chịu thiệt hại nặng nề nhất
Việc đóng cửa hoàn toàn eo biển Bab el-Mandeb sẽ ảnh hưởng trực tiếp nhất đến xuất khẩu dầu thô của Ả Rập Xê Út từ cảng Yanbu. Matt Smith, giám đốc nghiên cứu hàng hóa tại Kpler, chỉ ra rằng các nhà máy lọc dầu châu Á nhận dầu thô này có thể phải đối mặt với sự chậm trễ khoảng một tháng do các tàu chở dầu buộc phải đi đường vòng qua Mũi Hảo Vọng.
Theo ước tính của Energy Aspects, hiện nay mỗi ngày có hơn 3 triệu thùng dầu thô của Ả Rập Xê Út được vận chuyển đến châu Á qua Biển Đỏ. Lượng dầu thô này có thể buộc phải thay đổi tuyến đường, làm kéo dài đáng kể hành trình. Ví dụ, tuyến đường từ Yanbu, Ả Rập Xê Út đến Ningbo-Zhoushan sẽ tăng thêm 129,8% sau khi vòng qua Mũi Hảo Vọng, có khả năng tạo ra nhu cầu vận chuyển bổ sung cho khoảng 148 tàu chở dầu cỡ lớn (VLCC).
Sự gián đoạn này cũng sẽ tạo ra những nút thắt cổ chai nghiêm trọng về mặt hậu cần. Các siêu tàu chở dầu đầy tải sẽ không thể đi qua kênh đào Suez, trong khi đường ống dẫn dầu SUMED của Ai Cập, nối Biển Đỏ và Địa Trung Hải, bị hạn chế bởi năng lực vận chuyển cố định của nó. Dầu diesel và nhiên liệu máy bay vận chuyển từ châu Á và Trung Đông đến châu Âu thường cũng cần phải đi qua eo biển Bab el-Mandeb.
IV. Giá dầu và cước vận chuyển: Áp lực kép từ chi phí tăng cao
Sau khi lực lượng Houthi tuyên bố phong tỏa, thị trường dầu mỏ quốc tế đã phản ứng nhanh chóng. Vào ngày 20 tháng 7, giá dầu Brent giao kỳ hạn đã vượt qua mốc 91 đô la/thùng trong thời gian ngắn. Đến cuối phiên giao dịch ngày 21 tháng 7, giá dầu Brent ở mức 89,22 đô la/thùng, tăng 1,27%; giá dầu WTI giao kỳ hạn tháng 8 chốt ở mức 83,23 đô la/thùng, tăng 0,9%; và giá dầu WTI giao kỳ hạn tháng 9 được giao dịch sôi động hơn chốt ở mức 82,48 đô la/thùng.
John Paisie, chủ tịch công ty tư vấn Stratas Advisors, cho biết nếu nguồn cung dầu bị gián đoạn, giá dầu có thể tăng trở lại mức trên 115 đến 120 đô la mỗi thùng. Giá dầu thô kỳ hạn trước đó đã đạt đỉnh 126 đô la trong năm nay. Một số nhà phân tích cũng cảnh báo rằng nếu eo biển Bab el-Mandeb và eo biển Hormuz bị đóng cửa đồng thời, giá dầu quốc tế có thể tăng vọt lên 200 đô la mỗi thùng.
Thị trường vận tải biển cũng đang chịu áp lực rất lớn. Các nguồn tin trong ngành bảo hiểm tiết lộ rằng phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh trên tuyến Biển Đỏ đã tăng từ khoảng 0,3% trước khi lực lượng Houthi tuyên bố chiến tranh lên khoảng 0,75% giá trị tàu. Đối với một con tàu trị giá 100 triệu đô la, chi phí bảo hiểm cho một chuyến đi tiêu chuẩn bảy ngày đã tăng từ khoảng 300.000 đô la lên khoảng 750.000 đô la. Do các tàu phải đi vòng quanh châu Phi và chọn các tuyến đường dài hơn, chi phí vận chuyển và bảo hiểm sẽ còn tăng cao hơn nữa.
V. Triển vọng thị trường: Mối lo ngại về kinh tế toàn cầu trong bối cảnh khủng hoảng eo biển.
Các nhà phân tích chỉ ra rằng phản ứng tức thời trên thị trường dầu mỏ có thể là một đợt tăng giá dầu thô khác, khi các nhà máy lọc dầu sẽ tranh giành nguồn cung hạn chế. Biên lợi nhuận lọc dầu diesel ở châu Âu đã tăng vọt lên mức cao kỷ lục hơn 65 đô la một thùng vào thứ Sáu tuần trước.
Điều đáng lo ngại hơn nữa là tình trạng mong manh của lượng dự trữ dầu toàn cầu. Dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế cho thấy chỉ riêng trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 5, lượng dự trữ dầu toàn cầu đã giảm 360 triệu thùng. Mặc dù lượng dự trữ đã phục hồi nhẹ 21 triệu thùng trong tháng 6, nhưng con số này dường như không đáng kể so với tổng lượng dự trữ. Lượng dự trữ dầu thô của Mỹ đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1984.
Nếu eo biển Bab el-Mandeb bị đóng cửa hoàn toàn, điều này sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng giảm khoảng 10% lượng vận chuyển dầu toàn cầu do việc tắc nghẽn eo biển Hormuz gây ra. Việc tắc nghẽn đồng thời hai tuyến vận chuyển quan trọng sẽ có tác động chưa từng có đối với nguồn cung năng lượng và hệ thống thương mại toàn cầu. Ông Paisie cảnh báo rằng cú sốc này "sẽ làm rung chuyển toàn bộ nền kinh tế toàn cầu và có thể, ở một mức độ nhất định, gây ra suy thoái kinh tế toàn cầu."
Tình hình hiện tại vẫn còn bất ổn. Phiến quân Houthi vẫn chưa công bố rõ ràng phạm vi và phương pháp cụ thể của cuộc phong tỏa. Trong khi đó, các báo cáo cho thấy các nhà trung gian đã đề xuất với Iran một lệnh ngừng bắn 10 ngày, nhằm khôi phục bản ghi nhớ đạt được giữa Mỹ và Iran hồi tháng trước. Thị trường năng lượng đang đồng thời giao dịch theo hai kịch bản hoàn toàn trái ngược: gián đoạn nguồn cung và một bước đột phá ngoại giao.
Tóm tắt của biên tập viên
Phiến quân Houthi ở Yemen đã áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Ả Rập Xê Út, đe dọa trực tiếp eo biển Bab el-Mandeb, một điểm nút giao thông năng lượng toàn cầu quan trọng. Hiện tại, 75% trong số 5,29 triệu thùng dầu thô xuất khẩu mỗi ngày của Ả Rập Xê Út đi qua cảng Yanbu trên Biển Đỏ. Nếu eo biển bị đóng cửa, các nhà máy lọc dầu châu Á sẽ phải đối mặt với sự chậm trễ nguồn cung khoảng một tháng, và giá dầu có thể vượt quá 120 đô la một thùng. Thị trường năng lượng toàn cầu đang đối mặt với nguy cơ cực kỳ lớn về một "lệnh phong tỏa kép" đối với eo biển Hormuz và eo biển Bab el-Mandeb.
Tuy nhiên, một quan chức cấp cao của Iran cho biết các nhà trung gian hòa giải đã đệ trình một đề xuất lên Iran nhằm xoa dịu xung đột với Hoa Kỳ, đề xuất một lệnh ngừng bắn 10 ngày trong nỗ lực khôi phục thỏa thuận tạm thời đạt được hồi tháng trước. Các nhà đầu tư cần theo dõi sát sao những diễn biến tiếp theo ở Trung Đông.
Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi 1: Tại sao phiến quân Houthi lại chọn thời điểm này để áp đặt lệnh phong tỏa đường biển đối với Ả Rập Xê Út?
A: Lực lượng Houthi tuyên bố hành động này là phản ứng trước cuộc phong tỏa toàn diện trên bộ, trên biển và trên không kéo dài gần 12 năm của Ả Rập Xê Út đối với Yemen. Các cuộc không kích gần đây của Ả Rập Xê Út vào sân bay quốc tế Sana'a, do lực lượng Houthi kiểm soát, đã phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn kéo dài bốn năm. Từ góc độ địa chính trị, Iran đã chỉ thị cho lực lượng Houthi phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb khi Mỹ tấn công lưới điện của nước này; hành động của lực lượng Houthi cũng phản ánh những ảnh hưởng lan tỏa của cuộc xung đột Mỹ-Iran.
Câu hỏi 2: Việc đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb sẽ tác động như thế nào đến nguồn cung dầu toàn cầu?
A: Vào tháng 6 năm 2026, khoảng 7,4 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ mỗi ngày đi qua eo biển Bab el-Mandeb, tương đương khoảng 7% nguồn cung dầu toàn cầu. Nếu eo biển này bị đóng cửa hoàn toàn, cộng thêm khoảng 10% lượng dầu vận chuyển bị mất do sự tắc nghẽn của eo biển Hormuz, nguồn cung dầu toàn cầu sẽ phải đối mặt với một cú sốc nghiêm trọng. Hiện tại, 75% trong số 5,29 triệu thùng dầu thô xuất khẩu mỗi ngày của Ả Rập Xê Út đi qua cảng Yanbu trên Biển Đỏ, và phần xuất khẩu này sẽ là phần bị ảnh hưởng đầu tiên.
Câu hỏi 3: Các nhà máy lọc dầu châu Á sẽ chịu những tác động cụ thể nào?
A: Châu Á là điểm đến chính cho xuất khẩu dầu thô Biển Đỏ của Ả Rập Xê Út, với khoảng 70% lượng dầu thô vận chuyển từ cảng Yanbu hướng đến châu Á. Phân tích của Kpler cho thấy các nhà máy lọc dầu châu Á nhận dầu thô từ Yanbu có thể phải đối mặt với tình trạng chậm trễ nguồn cung khoảng một tháng. Nếu lệnh phong tỏa tiếp tục, các nhà máy lọc dầu châu Á sẽ buộc phải tìm kiếm các nguồn cung thay thế, cạnh tranh với các người mua khác trong một thị trường khan hiếm và đẩy giá dầu lên cao hơn nữa.
Câu hỏi 4: Việc tăng phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh có ý nghĩa gì đối với thị trường vận tải biển?
A: Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đã tăng từ khoảng 0,3% lên 0,75%. Đối với một con tàu trị giá 100 triệu đô la, chi phí bảo hiểm cho một chuyến đi 7 ngày sẽ tăng thêm khoảng 450.000 đô la. Việc tăng chi phí này sẽ buộc các công ty vận tải biển phải xem xét lại việc tiếp tục sử dụng tuyến đường Biển Đỏ - Kênh đào Suez. Việc chuyển hướng quy mô lớn quanh Mũi Hảo Vọng sẽ kéo dài thời gian vận chuyển thêm khoảng 30%, dẫn đến chi phí nhiên liệu và thuê tàu tăng lên tương ứng.
Câu hỏi 5: Giá dầu quốc tế có thể tăng cao đến mức nào?
A: Công ty tư vấn Stratas Advisors dự đoán giá dầu có thể tăng lên trên 115 đến 120 đô la. Một số nhà phân tích cảnh báo rằng nếu cả eo biển Bab el-Mandeb và eo biển Hormuz bị đóng cửa đồng thời, giá dầu có thể tăng vọt lên 200 đô la một thùng. Diễn biến giá dầu sẽ phụ thuộc vào việc thực hiện lệnh phong tỏa và tiến trình đàm phán ngoại giao.
Vào lúc 9 giờ 27 phút giờ Bắc Kinh, giá dầu thô Brent đang giao dịch ở mức 88,44 đô la Mỹ/thùng.
- Cảnh Báo Rủi Ro và Miễn Trừ Trách Nhiệm
- Thị trường có rủi ro, đầu tư cần thận trọng. Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư cá nhân, cũng không xem xét một số mục tiêu đầu tư cụ thể, tình hình tài chính hoặc nhu cầu của người dùng. Việc đầu tư dựa trên nội dung này là trách nhiệm của người dùng.
