Các đồng tiền châu Á đã chịu tổn thất lớn nhất trên thị trường ngoại hối kể từ cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran hồi tháng Hai. Khoảng 80% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển qua eo biển Hormuz thường đến châu Á, khiến khu vực này trở thành một trong những nơi dễ bị tổn thương nhất trước những gián đoạn nguồn cung.



Đồng rupiah của Indonesia đã giảm xuống mức thấp kỷ lục vào thứ Ba, trong khi tiền tệ của các quốc gia châu Á nhập khẩu nhiên liệu khác, bao gồm Ấn Độ và Philippines, cũng chạm mức thấp kỷ lục. Các ngân hàng trung ương đã can thiệp vào thị trường ngoại hối trực tiếp hoặc thông qua các ngân hàng nhà nước trong nhiều tuần và đang tìm kiếm các biện pháp tiếp theo. Tiền tệ của Hàn Quốc, Thái Lan và Malaysia cũng chịu áp lực.

"Các ngân hàng trung ương ngần ngại bán bớt dự trữ ngoại hối của mình. Do đó, chúng ta có thể thấy nhiều biện pháp sáng tạo hơn để hỗ trợ tiền tệ của họ", người đứng đầu chiến lược ngoại hối và lãi suất châu Á của Barclays cho biết.

Nhật Bản cũng đang chịu áp lực rất lớn.

Cuộc chiến này đã tạo thêm áp lực lên đồng yên. Đồng yên vốn đã suy yếu do lãi suất thấp ở Nhật Bản và những lo ngại của thị trường về kế hoạch tăng trưởng dựa vào vay nợ của Thủ tướng Sanae Takaichi.

Nhật Bản nhập khẩu khoảng 95% lượng dầu mỏ từ Trung Đông, điều này khiến nước này rất nhạy cảm với giá năng lượng tăng cao. Khi đồng yên giảm xuống gần mốc 160, chính quyền đã can thiệp để ngăn chặn các nhà đầu cơ.

"Với giá dầu tăng vọt, các nhà giao dịch đương nhiên sẽ tấn công đồng yên, vì đây là loại tiền tệ có lợi suất thấp và các yếu tố cơ bản của nó dễ bị tổn thương nhất trước tác động tiêu cực của giá dầu cao", một chiến lược gia về ngoại hối và lãi suất toàn cầu tại Macquarie Group cho biết. Các nhà phân tích lưu ý rằng trừ khi chiến tranh giảm bớt và lãi suất tăng nhanh, việc can thiệp khó có thể đảo ngược đà giảm của đồng yên.

rủi ro biến động giá thực phẩm

Sự biến động giá lương thực do cuộc xung đột Nga-Ukraine năm 2022 gây ra chỉ mới bắt đầu dịu bớt. Một làn sóng biến động mới đang hiện hữu khi các cuộc chiến tranh ở Trung Đông làm giảm nguồn cung phân bón và đẩy giá năng lượng lên cao, và sự trở lại của hiện tượng El Niño có thể làm trầm trọng thêm những áp lực này. Chỉ số giá thực phẩm Baltic Dry Index đang ở mức cao nhất kể từ năm 2023. Các nền kinh tế mới nổi, nơi lương thực chiếm tỷ trọng lớn hơn trong rổ chỉ số lạm phát, có khả năng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Một nhà kinh tế toàn cầu của HSBC nhận định: "Giá thực phẩm cao là một vấn đề toàn cầu, nhưng nó đặc biệt nghiêm trọng ở những nền kinh tế mà thực phẩm chiếm một phần lớn trong rổ chỉ số lạm phát hoặc nơi nguồn cung thực phẩm phụ thuộc vào nhập khẩu."

Trải nghiệm của người tiêu dùng về "nỗi đau do giá dầu cao"

Người tiêu dùng toàn cầu đang cảm nhận áp lực—và một trong những nơi đầu tiên nhận thấy điều đó là các trạm xăng. Thị trường đặc biệt tập trung vào giá xăng tại Mỹ, điều này có thể thúc đẩy Tổng thống Trump thúc đẩy một thỏa thuận trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Theo số liệu từ nhóm vận động hành lang ngành ô tô AAA, giá xăng trung bình tại Hoa Kỳ đã tăng từ khoảng 3 đô la một gallon lên hơn 4,50 đô la.

"Nếu giá tiếp tục tăng và hướng tới mức 5 đô la, sẽ có rất nhiều bất ổn ở Mỹ, điều này có thể buộc Trump phải thay đổi chiến lược cho cuộc chiến với Iran một lần nữa", nhà chiến lược thị trường trưởng tại Tập đoàn Bảo hiểm Zurich cho biết. Cú sốc năng lượng cũng sẽ đẩy giá các mặt hàng gia dụng làm từ dầu mỏ hoặc khí đốt tự nhiên lên cao, từ kem đánh răng đến bột giặt. Các nhà giao dịch đang theo dõi kỳ vọng lạm phát gia tăng, điều này có thể khiến các ngân hàng trung ương tăng lãi suất.

Tình thế tiến thoái lưỡng nan "bay hay chiến đấu" của ngành hàng không

Ngành hàng không đang đối mặt với thử thách lớn nhất kể từ các đợt phong tỏa do COVID-19 năm 2020. Kể từ khi xung đột bùng nổ, giá nhiên liệu máy bay đã tăng gần 84%, và dự kiến sẽ xảy ra tình trạng thiếu hụt nếu giao tranh không sớm kết thúc.

Hãng hàng không giá siêu rẻ Spirit Airlines đã ngừng hoạt động vào đầu tháng này, viện dẫn giá nhiên liệu tăng cao là nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của hãng. Mặc dù một số hãng hàng không cho biết nguy cơ gián đoạn nguồn cung đang giảm dần, cổ phiếu các hãng hàng không vẫn tiếp tục hoạt động kém hiệu quả. Cổ phiếu các hãng hàng không châu Âu đã giảm khoảng 14% trong năm nay, trong khi thị trường chung tăng 3%.

Những mối lo ngại tiềm ẩn trên thị trường trái phiếu

Các thị trường trái phiếu chính đã ổn định trở lại sau đợt bán tháo ban đầu buộc các nhà giao dịch phải điều chỉnh lại kỳ vọng về lãi suất. Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng những vết nứt đang xuất hiện trở lại và có thể lan rộng hơn nữa.

Tại Anh, rủi ro chính trị đang làm trầm trọng thêm tình trạng căng thẳng vốn có của thị trường trái phiếu chính phủ Anh. Một vấn đề đáng lo ngại khác là thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ có tầm quan trọng hệ thống, nơi lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm đang dao động quanh mức 4,40%, cao hơn khoảng 40 điểm cơ bản so với mức trước chiến tranh. Lợi suất trái phiếu Mỹ tăng cao cũng có thể gây áp lực lên các thị trường mới nổi đang vay vốn và định giá trái phiếu dựa trên trái phiếu kho bạc Mỹ.

Tập đoàn bảo hiểm Zurich cảnh báo: "Nếu lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt quá mức 4,5%, nó sẽ bước vào vùng nguy hiểm đối với thị trường chứng khoán và tín dụng, điều này thường gây ra hậu quả tai hại."

Uy tín của đồng đô la Mỹ và quá trình phi đô la hóa toàn cầu

Nhiều tổ chức đã ghi nhận một sự thay đổi sâu sắc—đó là sự suy yếu vị thế trú ẩn an toàn của đồng đô la Mỹ.

Công ty chứng khoán Huatai, trong nghiên cứu kinh tế vĩ mô chuyên sâu của mình, chỉ ra rằng trong khi tình trạng thiếu hụt năng lượng đã gây ra phản ứng "vội vàng" ngắn hạn dẫn đến sự tăng giá của đồng đô la Mỹ, thì logic trung và dài hạn của quá trình phi đô la hóa lại mạnh mẽ hơn. Xung đột Mỹ-Iran có thể đẩy nhanh quá trình phi đô la hóa toàn cầu, vì chiến tranh làm suy yếu thêm luận điểm "an toàn" của đồng đô la như một phương tiện lưu trữ giá trị và phương tiện trao đổi, làm suy yếu nhẹ tín dụng quốc gia của Mỹ và làm giảm sự sẵn lòng nắm giữ tài sản bằng đô la của các ngân hàng trung ương toàn cầu.

Ngân hàng Deutsche Bank thậm chí còn đi xa hơn, khuyến nghị bán đô la, lập luận rằng nguy cơ chiến tranh với Iran đã đạt đỉnh điểm và đô la đã mất đi vị thế là "đồng tiền có lợi suất cao". Ngân hàng này chỉ ra rằng sự vượt trội của nhân dân tệ so với đô la cho thấy các đồng tiền châu Á đang trở thành tài sản trú ẩn an toàn hơn.

Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới thuộc Học viện Khoa học Xã hội Trung Quốc đã phân tích một tín hiệu quan trọng: lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng thay vì giảm (thông thường các xung đột địa chính trị sẽ khiến các nhà đầu tư tăng lượng nắm giữ trái phiếu kho bạc Mỹ), cho thấy các nhà đầu tư toàn cầu đang đặt câu hỏi về "vị thế" của trái phiếu kho bạc Mỹ như một tài sản trú ẩn an toàn. Nếu lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt quá 4,5%, nó sẽ gây ra tác động tàn phá đối với thị trường chứng khoán và tín dụng.